De L. Munati Planci sermone

Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct

to make the world's books discoverablc onlinc.

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc

publishcr to a library and fmally to you.

Usage guidelines

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we liave taken stcps to
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing tcchnical rcstrictions on automatcd qucrying.
Wc also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for
personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc
translation, optical character recognition or other areas where access to a laigc amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout this projcct andhclping thcm lind
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you arc doing is lcgal. Do not assumc that just
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offcr guidancc on whclhcr any speciflc usc of
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite seveie.

About Google Book Search

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb

at |http : //books . qooqle . com/|

«>

4 •■•■="

« . - > •?

' 4

I

I

■
■i

I

m L. MUNATI PLANCI 8ERM0NE.

VON

AUGUST RHODIUS.

WISSENSCHAFTLICHE BEILAGE ZUM JAHRESBERICHT

DES

GYMNASIUMS ZU BAUTZEN.

08TERN 1896.

BAUTZEN.

^ DRUCK yON E. M. MONSE.

1896. Progr. Nr. 642.

^^T.^r.r

y^Ko^ t^q^ctA-(j^^^\Jl'

Commentatio Bndissae anno 1894 edita, qaa fnsiaB de L. Manati Planci syntaxi et de
simplici qaidem enuntiato disserai, ad anam sermonis Planciani partem pertinet ; nuuc
nniversae hoius materiae varias partes pressius distinctiasque tractaturus sum. Flanci
cDim undecim epistaiae, quae in decimo epistularum ad familiares libro exstant, cum multa
habeant singularia, praecipue dignae mihi videntur, quae perlustrentor atque examinentur,
praesertim cum, quantam soio, qui huius auctoris sermonem accuratius tractaret, adhuc
nemo exstiterit (cf. &jTnnas. 189B p. 591). Totam autem rem tractandam puto digerendani
esse in quattuor partes, quarum prima est de verborum singulorum forma et notione,
altera de enuntiati et simplicis et compositi syntaxi, tertia de verborum dispositione, postrema
de universa epistularum elocutiona

PRIMA PARS.

DE VERBORUM FORMA ET NOTIONE

Uniusculusque verbi duae quodam modo sunt partes; quarum altera in specie et forma^ altera est
posita in sententia et argumento. Hanc singulorum yerborum notionem sententiarum conexu
illustratam pro sua quisque indole scriptor potest commutare; ita tamen^ ut sententia translata
ex propria possit deduci. Yerborum, quae flexione variantur; forma; sicut pronuntiata est, per scrip-
turam est coniirmanda atque definienda; quae tamen ipsa non ubique sibi constat. Plancum quidem in
verborum cum flexione tum scriptura nonnuUa habere propria et singularia, is praecipue codex testatur^
quo certissimo huius auctoris epistulae traditae sunt

A. De veptoopum sepiptupa et flexlone.

1. De litteranun assimilationey geminationey elisione.

In omnibus his epistulis verborum scriptura, a qua initium duci aequum est^ ad codicem, quem
optimum et vetustissimum habemus, Mediceum videtur revocanda. Cuius codicis nobilissimi ad noni
saeculi exitum provehendi quin Ludovicus Mendelssohn^)^ qui ante hos paucos annos epistulas cum
codicum varietate edidit, in Planci quoque epistulis quam accuratissimam expresserit imaginem; nulla
potest esse dubitatio (cf. praef. p. XX in., "X^yy sq.); etiamsi illius editionis scriptura in litterarum
assimilatione nusquam fere sibi constat, cf. pro multis exemplis collega 18, 2 et 23, 3, conlega 8, 4 extx.;
impedit 23,6 et similia saepius, uno loco (11,3) inpedient; absit 18,3, apsim 23,1, {dbsim McHD).
Quod etsi haud ita multum refert^ cum ex codicis quamvis boni scriptura, quae Planci fuerit scriptio,
non statim possit conici atque cognosci, tamen memorabile videtur, quod, cum in numerali miUe
numerus pluralis a singulari differre soleat amissa geminatione, cf. Yarro L. L. 9, 87, etiam in formis
millia (17, 1, cf. Mend. ad 1.) et millium 23, 2 in. litteram liquidam geminatam videmus, non item in
forma milibm 15,3 et 11,2.

In litterarum elisione multum interest, utrum scribenti an loquenti littera interciderit. Hoc (e. gr.
23,1 maadmest et paulo ante reprensio) cum Planci non sit proprium, minus est memorabile; alterum
tritum est in verbis iaciendi compositis, ut una littera scripta duae loquentis contineantur, c£ traicere
9, 3 11, 2 extr. 18, 2 21, 6. Simile quid factum est in multis adinyandi formis, ut semivocalis legenda
sit iuxta vel post vocalem solam scriptam, neque vero solum in eis, quae a perfecto adiuvi deductae
sunt r littera sequente, in quibus Kuhner (Gr. I 502 A. 2) hanc licentiam concessit: 15, 4 in. adiuerit, cf.
Ter. Phorm. 537, Dziatzko ad 1., 24, 7 iuero, cf. Cic. de sen. init., fr. Enn. XI, 9 M. p. 46, sed etiam in
aliis: 17,2 iuare, 9,2 adiuante, 15, 2 adiuandum. Quae scriptura licet alioqui in hoc codice inveniatur,
cf Fam. 6, 4, 4, in nullius tamen saepius quam in Planci epistulis tradita est

Yerborum formas in exitu intercisas prae plenis non esse reiciendas, ab ipso docemur Cicerone (Or. 157)
atque Plancus breviorem formara, ubicunque conformari potuit, adhibuit, veluii audieram, scii, redisse
4,1, vocasti 7,2, decreram 21,2; nosse 24,5, noram 23,1, cuius verbi in formis Plancus convenit cum
Cicerone, differt a Caesare, cf Antib. s. v. Quae omnia eo minus offendunt, quod idem codex Mediceus
etiam duriora praebet; Cic, 7, 1, 2 *decesse', § 6 ^praetermisse', 7, 18, 3 *commosse'.

1) M. Tulli Ciceronis epistalarum libri sedecim. Edidit L. Mendelssolm. Lipsiae in aed. Tenbneri 1893.

1

J

PronomiDis personalis dativus mi tota syUaba deminutus in undecima Planci epistula repetitur in
eadem locutione : § 1 nan videor mi, § 2 mi videor, ' Brevior pronominis forma sermonis familiaris pro-
pria agnoscenda est, cum, quo quis magis ab elegdhtioribus ad cotidiana verba accedit, eo saepius hanc
formam adhibeat. Itaque CicerO; quot huius formae^exetnpla in omnibus ad fam. epistulis exstant, totidem
(sc. octo, cf. Neue I p, 351) in uno libro eariun admisit, quas ad Atticum scripsit, quo familiarissime
eum usum esse constat. Praeterea usurpavit formam contractam D. Brutus F. 11, 11, 1, Q. Cicero 16, 27, 1,
Caelius bis 8: 4,5 17, 1, cf. Becher p. 11; Yatinius vero in quinti libri decima epistula, quae sermonis
cotidiani vestigia prae se fert, quot sunt paragraphi^ toties hanc formam adhibuit> cf. Schmalz^) (Mannh.81
p. 33) a quo de usu Horatii admonemur, qui poeta formam imminutam in saturis novies protulit, semel
in epistulis (1,18,112), in carminibus nusquam. Quare Hellmuth (Wurzb. 88, p.33) in Balbi ep. (Att
9, 13 A § 2) hoc pronomen, quod a Cicerone quater cum 'videri' coniunctum esse idem memorat, loco
Plancinis sinullimo recte mihi videtur inseruisse.

2. De fonnaram vetuBtiorum oonservatione.

NonnuUae in Planci cpistulis vetustiores verborum formae leguntur, in quibus quin Mendelssohn 9, 3,
ubi HD divulgatam formam oppostierit praebent, antiquissimi codicis Medicei fide nisus vetustiorem
apposierit recte receperit, haudquaquam dubito, cf Neue II^ p. 491*), Guericke 47 sq.^

Eidem codici 8, 5 et 21, 1, ubi participii fut. pass. priscam formam defendu/ndtis hic optimus praebet,
]icet tribus illius ep. paragraphis (8: 3, 6, 7) usitata defendendtis in omnibus exstet, praeter cetefos
fidem habeamus oportet> ac memorabile mihi videtur, quod utroque loco oratio figura quadam rhetorica
insignita paulo altius se e£Pert; nam 8, 5 cura personae agit partes, 21, 1 bis eadem vox omnia primum
sententiae locum obtinet. Eadem participii forma exeunte Cic. or. pro Rab. perd. reo (§ 35) servata
est in paiimpsesto Vaticano anaphorae figiura similique sententiarum clausula identidem adhibita.

Neque huius nobilissimi codicis auctoritatem, id quod Wesenberg^) fecit, minoris faciendam puto
24, 1, ubi sine dubio praestat cum Mediceo scribere htbenter, quam cum HD libente?*, licet hanc formam
codices omnes praebeant 17, 3. Suo igitur iure Mendelssohn in hoc adverbio scribendo variat> qui in
eius modi vocabulis veteres ^putidam adfectasse aequabilitatem' his ipsis negat verbis in praef. p. XXXI.

In duobus certe adverbiis, quin vetustiores Plancus formas conservaverit, nulla est dubitatio.

Adverbium loci hoc secundum alias eius modi formas 'eo' et 'quo^ recte conformatum pro usita-
tiore forma ^huc' a vetustioribus praesertim scriptoribus usurpatum esse Servius (ad Yerg. Aen. 8, 423)
testatur relegans ad Yerrium Flaccum, neque tamen recentiores hanc adverbii formam plane aspematos
esse C. F. W. Muller (annal. philol. 1866 p. 496) demonstravit; omnia fere exempla Neue coUegit 11'
p. 613; uno loco 'hoc' in tragicum sermonem irrepsisse videtur (Acc. 292 R). In Planci epistulis saepius
hoc adv. legitur: 21,5 et § 6 bis et 11,2, cf. Mend. ad p. 251,2; 23,6 autem hoc cum subsequenti ad-
iectivo coniungendum et ipsum neutri generis est pronomen, c£ Andresen'^) ad 1. Praeterea illud adv.
adhibuit D. Brutus 11, 10, 3, Lentulus 12, 14, 4, cf. Kohler p. 19, Balbus Cic. ad Att 8, 15 A 1, cf.
Hellm. p. 35, nec non Caelius 8, 6, 4, cf. Becher p. 12, Burg p. 17. Simili adverbio Hstoc' idem

>) Ut omiieB libri, qoi sunt de epistulArum sermone, sub uno adspectu proponantur atque enumerentur: praeter illud
progffBBffia, quo Opita Naumb. 1879 universam hanc materiam percucurrit, de omnium, qui ad Ciceronem epistulas dedemnt,
dicendi genere scripBit J. H. Schmalz a. 1881 (Zeitschr. f. QTmn. W. p. 87 — 141) singulatim eodem anno (progr. Mannh.) de
P. Vatinii sermoue, de PoHionis postero (Karlsr. Festschr. z. 86. Philol. Vers. p. 76—101). Praeterea singnlorum sermonem
tractaverunt: K. Schbmer M. Bruti 84 (progrr. Metz), H. HeUmuth S. Sulpicu Qalbae et L. Comelii Balbi 88 Wiirzb.,
M. Caelii Rufi F. Burg Lips. 88 (diss. Freiburg) et F. Becher (progr. Ilf.) eodem anno, P. ComeU LentuU A. K5hler Narab. 90,
D. Junii Brati denique E. Gebhard diss. Jen. 1891.

3) Fr. Neue, Lat. Formenlehre, I. u. UI. B. in 2. Aufl., II. B. 1. u. 2. T. neubearb. v. C. Wagener.

^ Guericke, de linguae Tulgaris reliquiis apud Petron. et in inscriptionibus pariet. Pompeian., diss. Regim. 75.

*) M. Tulli Ciceronis epist. recognoyit Wesenberg. Vol. I. ad fam. Vol. II. ad Att. Lips. Teubn. 80. — Emendationes
alteras sive annotatones criticas ad Ciceronis epistolaram editionem scripsit Wesenberg. Lips. Teubn. 88.

^) Ausgew. Briefe von M. Tullius Cicero, erkl. von Fr. Hofmann. 2. Bndch. bearb. von G. Andresen. 3. Aufl. Berl.
Weidm. 1895. 1. Bndch. 6. Anfl. besorgt yon K. Lehmann. Berlin 92.

T^

Ctfelius ter est ueus, cum Plancus variasse videatur : 17, 2 isto profioiscif 21, 7 istoc recurrere. Universo
hanun epistularum usu coUato cum Caesaris, qui constanter %uc' posuit> et Ciceronis, qui alteram
formam ne in epistulis quidem admisity ^hoc' probatur in familiari sermone diutius servatum esse, c£
Wolfflin, Arch.i) VH p. 332.

Cum Cicero (Or. 157) breviore forma 'mehercule' libentius se uti dicat quam mehercules, pleniorem

tamen^ compluribus locis in epistulis eius legi Neue testatur (II p. 992: F. 7: 16,2 32,3 10,19,2

13, 1,4, c£ SchmalzVatin 81. p. 35); Plancus constanter, ut Caelius, integram meherciiles adhibuit: 11, 3

18, 3 23, 1 24, 1 et 6. Hanc familiaris potius sermonis fiiisse, cum illa elegantioris esset, Apulei quoque

' usu demonstratur, cf. Friedlander') ad Petron. cap. 33 p. 211, Segebade^ observ. p. 9.

3. De nominum flezione.

Quae sermb familiaris ex vetustiore linguae aetate retijieret, ea Plancum libenter in usum suum
convertisse etiam magis apparebit eis perlustratis, quae singularia habet in nominum flexione.

Vetustiorem loquendi usum redolet Planci gen. fide 17, 3 qtio obside fide iUius — uterer, quam
optimi codicis formam Mendelssohn in textum recepit, Wesenberg reiecit Em. alt p. 35; neque tamen
est, cur reiciamus, cum ipse Caesar Gellio teste (9, 14 extr.) in libro de analogia secundo 'huius die^
similiaque dicenda esse existimaverit, gen. 'acie^ traditus sit b. 6. 2, 23, 1. Bucheler^) quidem p. 35
hanc genetivi formam illa fere aetate admodum usitatam fuisse dicit et multa cum vetustiorum tum
Planci aequalium exempla afferri possunt, huius enim vocabuli gen. ex poeta prolatus legitur ap. Cic.
de off. 3, 98 'Fide sacratae ius^, cf. Bibb.^) fragm. trag. inc. 60, saepius apud Plautum: Pers. 193;
Poen. 890, cf. Brix ad Trin. 117; eundem Horatius adhibuit C. 3, 7, 4, cf Bentl. ad L, Ovidius plu-
ribus locis^ quos congessit Neue I^ p. 377, cf. Met. 3, 341 'fide — temptamina', 7, 728 ^mptamenta fide^,
imprimis 6, 506 %de pignus^ Nihil igitur est, quod hanc formam codicis Medicei auctoritate nixam
Planco tribuere gravemur.

'Fide' genetivo, qui est quartae dativus simUiter contractus, impetu defenditur 24, 3 7ion mim,
si quid in his exercitibus sit offensum, magna subsidia res p, habet eocpedita, quibus subito impetu ac
lairodmo parricidarum resistat. Quem casum cum omnes fere editores inde a Manutio dativum agno-
vissent, unus v. d. (Schmalz, c£ Mend. ad I.) an ablativus intellegendus esset, dubitavit, sed, ut mihi
videtur, iniuria; nam verbum resistendi, quamvis saepe obiecto careat, e. gr. Caes. G. 4, 7, 3, hoc tamen
loco nominis dativo indigere puto; Plancus enim, quamquam suas Brutique legiones tam firmas esse
non putat (§ 3 ex. et § 4 in.) ut aliis copiis non adiunctis Antonium aggredi audeat, suis tamen Brutique
copiis exceptis reipublicae subsidia suppetere negat (verbis supra ex § 3 allatis) quibus Antonio aggre-
dienti possit resistere. Dativum igitur sententiarum conexu requiri patet, neque hanc brevem dativi
formam ab illius aetatis consuetudine recedere Bficheler (Grundr. p. 57) docet, quam non solum poetae
usurparunt, verum etiam prosae orationis scriptores, velut Sallustius, Idvius, Tacitus, cf. Neue P p. 357
et Mend. ad F. 10, 31, 4 'ut senatu scribam\ Ipse Caesar et praescripsit in libris, qui sunt de ana-
logia, cf. Gell. 4, 16 extr., et adhibuit hanc dativi formam, velut G. 6, 42, 1, nec non Gicero, c£ F.
16, 4, 2 'sumptu ne parcas^, 13, 71 'magno usu — fuisse^, Mend. ad I. Itaque, ut gen. ^impetus' uno loco
defenditur (Cic. divin. 1, 111), ita Planci locus, ne dativum huic vocabulo derogemus, impedit.

Bis in Planci epistulis genetivus plur. in um desinit, cum exire soleat in bisyUabum orum: 8, 6 et
23, 3 deum benignitate, Breviorem huius genetivi formam inde a vetustissimis poetis usque ad Ci-
ceronis aequales (cf. Or. 155) in familiari praecipue sermone permansisse testis est Servius F. 4, 5, 4,
cf. Yarro L. L. 8, 71 'appellant omnes aedes deum Consentum et non deorum Cionsentium^ Ipse tamen

1) Archiv fur lat. Lexikogr. iind Gnunmatik, heransgeg. v. £d. Wolfflin. Leips» Teubn. 1884 flgg.

') Friedlander, Petronii cena Trimalchionis ndt tybers. n. Bem. Leipz. 91.

') Segebade, obseryationes crit. et grammat. in Petron. diss. Hal. 80.

*) Biioheler, GmndriBS der lat. Declination. Leipsig 1866.

*) Tragicomm Bomanomm fragmenta sec. curis rec. O. Bibbeok« Lips. Tenbn. 71.

1*

Cicero De in formula quidem mutationi minuB obnoxia ^ro deum hominumque fidem' ubique sibi con-
Btitit, cf. Tusc. 5; 48 'pro deorum atque hominum fidem'; praeterea priscam formam semel adulescens
adhibuit pro Roscio com. § 33 'deum immortalium b^nignitate^ Quid quod Horatius poeta ex viginti
sex locis^ quibus genetiviun usurpatum esse ex editionis Bentleianae^) indice videmus^ duobus 'deum'
poBuit^ quorum uno praecipue id agere videtur, ut verborum et notione et forma de prisca aetate le-
gentes admoneantur: Sat. 2, 2, 10 'templa ruunt antiqua deum^ Memorabile igitur^ quod PlancuB iu
hac terminatione magis cum historicis facit Pollione (ap. Sen. suasor. 6, 24 'munere deum^; quae locutio
redit ter in Taciti annalibus) et Livio (cf. e. gr. 5, 20^ 3 ^deum imm. ben.'^ Neue F p. 109) quam cum
iis^ qui sermonis elegantia inter omnes praestant^ Cicerone et Caesare (cf. G. 5, 52, 6).

B. De veptoorum delectu et usu.

1. De adverbiis.

Ut ab adverbiis^) initium ducamus, Planci pulchre 7iosse 23, 1, quod idem fere valet quod *bene
nosse' (Balb. in epp. ad Att. 9, 7 B § 2) cum eadem locutio reperiatur in Hor. Sat 1, 9, 62, ex ser-
mone familiari haustum cognoscitur.^)

£x adverbiis in iter^) desinentibus^ quae in sermone cotidiano admodum dilecta sunt, alia rariora
Plancus usurpavit^ alia insolentius cum verbis coniunxit. Hlo in numero habendum videtur adv.
salutariter, quod ceteroqui perrarum bis a Planco adhibetur: 23, 2 sal. se recipere et 24, 2 7uhil
non saL cogitare,^) Fideliter, quod adv. nisi ad res necessitudine quadam nobiscum coniunctas Cicero
transferri posse negat F. 16, 17, 1/) audacter cum verbo coniunctum est 23, 2 fideliter patet iter, ubi
adv. pertinet ad Yocontiorum fidelitatem, per quorum fines iter Planco faciendum erat

Adv.') novissime Plancus adhibuit 17, 3, ubi adverbii 'postremo' vice fungitur;*) in enumeratione
pritmim — deinde — norissime idem*) usurpavit 24, 2 aliquanto ante Rutilium Lupum (schem. § 8).

Matiiro tempore 8, 1 fieri dicuntur, quae suo tempore fiunt, sed cum id, quod mature^®) fieri di-
citur, opinione celerius factum esse videatur (cf. Gell. 10, 11), adv. ^mature' similiter atque nostrum
'zeitig' celeritatis sensum accepit, velut in Planci ep. 9 § 1 qito maturius. Celeritatis significatio pre-
mitur compositione praernatura denuntiatio 8, 4 extr., quod adi. a Cicerone nusquam usurpatum postea
(Col. 11, 3, 51,- Plin. Tac.) increbuit.

*) Q. Horatius Flaccos ex recensione et cum uotis R. Beutleii. Berol. Weidm. 1869.

^ Adv. *usque' 7, 2, quod *eo' omissum videtur, ubi de Planci breviloquentia dicam, mihi tractandum puto.

3) Quae Planci locutio coUata est in Antibarbaro (v. Krebs, 6 A. v. Sclunalz 1. B. 86, 2. B. 88) s. v. *pulchre' cum Cae-
BHris simili servata a Sen. de ben. 6, 24, 2 ^cognoscere p.', Bruti et Casii F. 11, 3, 3 *p. intellegere', Plautinis fabulis (cf.
Brix ad Mil. gl. 405 *peribis pulchre') etiam latius apud Terentium illius adverbii usus patet, qui *pulchre' non solum cum
verbis coniunxit, velut *p. procedere' Ad. 5, 9, 22, sed etiam, quod scriptores probatissimi non fecerunt, cum adiectivis, cf.
*pulchre sobrius' Eun. 728 et Wolflfl. Arch. I p. 573.

^) Adv. *amabiliter', quod perrarum esse Neue IP p. 684 testatur, cf. praeter Horatii (£p. 2, 1, 147 sq.) ^libertas — lusit
amabiliter' Antonii ep. (ad Att. 14, 13 A § 2) *si — amabiliter in me cognitare vis' in comparativo legi puto apud Plancum
11, 1 *si de filii tui dignitate esset actum, amabilius certe nihil facere potuisses', ut legitur in Ovidii verbis (Art amat.3, 675)
'spectat amabilius iuvenem'.

^) Posterior locutio Planci propria videtur, cf. Neue II p. 704, progr. quod Bcripsi de syntaxi Planci Bndissae 1894
p. 12 adv. 18 sq., ubi addidi exemplum CIL VI 1527 lin. 10 *sal. latuisse'.

^) Quo loco Cicero adverbli in locutione *valetudini fideliter inserviendo' perperam adhibiti auctor fieri non vult.

^) Adiectivum *novissimus', quod a re militari petitum (cf. Galbae ep. F. 10, 30, 4, Hirt. b. G. 8, 48, 3) in sermonem
cotidianum Yarro (L. L. 6, 69) sua memoria vulgo receptum esse tradit, uno Ciceronis loco invenitur (pro Rosc. com. § 80),
D. Bruti unius ep. tribus continuis paragraphis (F. 11, 1: 3. 4. 6).

^) Eadem notione ante Plancum praeditum est a Valerio Ant. £r. 14 Pet. p. 155; ex Planci aequalibus cf. impr. C. Cassii
ep. F. 12, 13, 3.

^) Quod neglexit Landgraf Bl. p. 280 (Blatter fiir das Bayerische Gymnasial- u. Real-Schulwesen, B. 16, Miinch. 1880 :
Bemerkungen zum sermo cotidianus). Post alios hac de re accuratius disputavit Gebhard (diss. Jen. 91) p. 48 sq.

^^ Huius adv. variis notionibus Plautus lusit Curc. 380 sq., cf. Landgr. ad Rosc. Am. § 128 p. 361, qui v. d., quod
'mature' dubia faerit notione, *praemature' minus usitatum (Plaut. Most. 500, Afran. 335, ef. Gell. I. I.), circumlocutiones in
usum receptas esse demonstrat exemplisque confirmat, in quibus similem atque Pland 8, 1 sententiam praebet Seneca ep, 22, 6
*Bi nec properemus ante tempus nec ceBsemus in tempore'.

2. De nominibus.

a. II>e a.^ecti^ta.

In adiectivis Planco gratissimis est integer: 8,7 17,1 21,5 24,3, cf. Landgr. Bl. p. 279; prae-
terea ^singularis' 9,2 17,3 21,4 23,4; nec non 'mediocris^ 15,4 'm. modo fortuna', § 2 'ne mediocrem
quidem equitatum', negatione praemissa 7,2 11,1; c£ adv. eadem condicione 23,2 extr.

Neque a vocabulis nimis rem augentibus Plancus abhorret; ita, 11,1 immortales se agere gratias
proiitetur, cf. Landgr. 1. I.; ibidem Vitruviano prope exaggei*andi more^) Ciceronis munera ^infinita^
praedicat, rectius 8, 3 moderatis ^njQnita^ opponit praemia, cf. 10, 32, 4 (in Pollionis ep.) 'infinitis polli-
citationibus incitare^, Schmalz 1890 p. 51.

b. r>e 0i].1:>0taiitivis.

'Ghirographum^ magis ideo memorabile videtur, quod hoc fere solum vocabulum a Planco ex lingua

graeca desumptum est, quam quod 21, 3, ubi bis legitur, paragrapho ineunte huius nominis singulari numero
ipsius scribentis manus significatur siio chirographo — Ittteras, eadem paragr. ex. plurale idem voc. ad ea
pertinet, quae manu alicuius conscripta sunt: ipsa chiroffraphu omiiia.^)

Minus definite Plancus homines necessarios significavit 24, 1, ubi sine dubio gratas arnicitias et
pias propinquitates gratos amicos piosque propinquos voluit intellegi.^) Simili ex usu 24, 6 gloria usur-
patur pro re gloriosa.

Unius nomine plures significantur, ita ut omnes eiusdem generis uno exemplari compreheudantur
24, 3 extr. qiuintum tironi sit comviittendum.^)

Paulo insolentius Plancus numerum pluralem posuit 11, 3 omnia opsequia polliceri, neque tamen
iniuria, quod obsequentis voluntas in pluribus rebus apparet, cf. 15, 1 ex. tit obsequio meo ad omnis res
abiiteretur; idem 23, 5, cum plures irae causas allaturus esset, habuit cur iracmulias recentis diceret.*)

Numero plurali pontis 23, 3, quod Andresen ad 1. voluit, plura unius pontis iuga significari puto.
Unnm quidem pontem se fecisse' subinde ille tradit: 15, 3 21, 2 18, 4 celerrimeque se recessisse affirmat
23, 3, ut novi pontis faciendi vix ei facultas data esset.

Exiguum temporis spatium horae*') nomine a Planco significatur 18, 3 ?u)7i nieherciiles horam cou'
stitisset, cf Prop. 1, 6, 11 *his ego non horam possum durare querellis^ Huic speciali plerumque ge-
nerale temporis nomen a probatissimis scriptoribus substituitur; cf PoIIionis 'omnium horarum esse^
Quint. 6, 3, 110 et Cic. de or. 2, 271 'cuivis tempori esse'.

In voce deminutiva febricula 21, 7 utrum primaria quae fuit notio evanuerit an servata sit, non
pro certo proponendum videtur,') cum febricula, quamvis assidiia designetur et satis molesta, non
debeat gravis esse et periculosa.

Yocabulum rarum exemplar praeter unum Ciceronis locqm (Att. 4, 5, 1) Planco (21, 3 extr.) com-
mune est cum PoUione (31, 6, cf. Schmalz p. 36).

^) Cf. acta sem. Erlang. I p. 464 (p. 867 — 476 A. Kohler, de auctoruin bell. Afr. et b. Hisp. elocntione) ubi praeter alia
exempla affertnr Vitmv. 3, 1, 2 *magnas et infinitas laudes'.

3) Eadem notionis vicissitudine a Cicerone illi vocabulo tum (Phil. 2, 8) ^librarii manus' opponitur, tum (Brut. 277) alia
nomina iuridicialia adduntur.

3) Ipse Cicero huius modi abstracta pro concretis posuit ad Q. fr. 1, 1, 12 ^quos aut ex domesticis convictionibus aut
ex necessariis apparitionibus tecum esse voluisti', cum Cicero filius F. 16, 21,. 4 et 5 nomina convictionis et convictorum
accurate secemat. Ex eis, quae Andr. ad 1. affert, exemplis simillimum est Tac. Ag^. 44 ^salvis affinitatibus et amicitiis'.

^) Hic usus Planco cum historicis: Livio, Curtio, etiam Caesare (cf. G. 6, 33, 8 *ut potius — Gallorum vita quam
legionarius miles periclitetur') communis est.

^) Cf. quae Brix ad Trin. 490 Plauti similia attulit: Trin. 86 'gratias\ Mil. 583 'iras', cui vocabulo hunc numerum
saepius Livius tribuit, velut 4, 53, 10; praeterea F. 5, 9, 1 in ep. Yatinii *obtrectationes et insidias', Schmalz p. 40; Cic. F.
1, 7, 7 *malevoIentis8. obtrectationes', praecipue ad Q. fr. 1, 1, 39 ^implacabiles iracundias'.

^) Quod vocabulum quo praesertim in dicendi genere viguerit, locutio quoque ^mutari in horas' Horatio (£p. 2, 1, 189,
A. 160) cum Cicerone (ad Att. 14, 20, 4) communis, sed in epistulis potissimum usurpata, documento esse potest.

^) Accedit, quod valetudo incommoda huius modi vocabulis significari solet, in familiari praesertim sermone, cf. ex Ci-
ceronis ad Att. epistulis: ^ebricula' 6,9,1 7,8,2 12,1,2, ^nauseola' 14, 8,2, ^commodancula' 12, 11, quae ezempla Stinner
contulit (progr. 49 Oppeln p. 7).

6

Actionis admodura rara haec Bunt nomina: frustratio 23, 5 extr., Ciceronis quidem aetate^ legitur
tamen apud Plautum, postea saepius ap. Livinm, exhortatio 7, 1, quod nomen poetea apud Quintilianum
et Tacitum redit, efflagitatio 24, 6, quod a Cicerone semel usurpatum F. 5, 19, 2 ^admonitio vel potius
effl.^ praeterea invenitur ad Brut. 1, 16, 11.

c. II>e purtloipllei.

Participium ^ervens^ plerumque ad animi indolem et affectum, rarius ad personam referri, relatum
cum ablativo causae coniungi solere Andresen ad 23, 3 ab illis ferventibus latroiiibus recte adnotavit
neque tamen posterioris usus nisi postremi poetae Romani^) ullum attulit exemplum; sed qui requi-
ritur ablativus, Planci loco non tanto opere desideratur, quia, cur interciderit, faoile intellegimus et qui
supplendus sit (^furore^ vel ^iracundiis^) § 5 in. apparet Verumtamen, quam acceptum hoc verbum cum
participio suo in sermone familiari fucrit, illius aetatis testis est Caelius,') posterioris Petronius.^

Participio *expertus' passiva notio tributa est 24, 3 qiiantum — sit cofmnittendum, nimium
saepe expertum habe^nus, quod primum Catonem fecisse Wolfflin adnotat ad b. Afr. p. 140 lin. 11.*)
Hanc participii ambiguitatem vulgaris^) potissimum sermonis propriam fuisse docet Rebling*) ed. alt
p. 37; cf. praeterea Schmalz Munch. 90 p. 14.

3. De verbis.

a. r>e ^erbifii simplioil^tui.

Familiarissime Ciceronem alloquens Plancus 23, 7 locutionem adhibuit in sermone cotidiano usita-
tissimam ^carum habere aliquem^, cf. Hellm. progr. p. 54, Thielm. Arch. 11 385.

Verba voluntatis composita simplici praevalente raro in Planci epistulis leguntur; nam cum ^velle'
compluries comparativum asciverit, velut potitis — volui 18, 3, negationem etiam, quacum verbum non
coaluit, praemissam patiatur 8, 1 9i07i — volo, videtur factum esse, ut malo uno loco scriptum
exstet 24, 1, *noIo' nusquam legatur.')

'Cupio alicui^ quod explicatur ^amicus sum' in epistula, quam Cicero ad Quintum fr. dedit 1, 2, 10,
Plancus exhibet 4, 4 cui inaxime cnpio, Qua locutione et crebrior est et elegantior videtiur Ciceronis
^cupere omnia alicuius causa^®)

Facere, cuius verbi generalissima est notio, in enuntiato primario omnibus fere verbis substitui
potest, cuius generis plura in Planci epistulis exempla reperiuntur, sive sequitur verbum speciale ita
maiore vi prolatum: 21, 1 omnia feci, quare — resisterein, 17, 3 LepiduSy quod ego desiderabam, fecit,
utmitteret, sive praecedit: 24, 6: quicquid tibi scribo, dolenter mehercules magi^ quam inimice fado.^)

i)*Claudian. in Rufin. 1, 100 ^lucrique cnpidine fervens'; liunc ablativnm causae rectius uniyerso verbo quam soli par-
ticipio adsignari testimonio est Horat Ep. 1, 1, 33 ^fervet avaritia miseroque cupidine pectus\ quod aptius videtur eo, quod
Andresen ex eodem poeta attulit: Sat. 1, 10, 62 ^rapido ferventius amni ingenium', ubi part. ablativo comparat. circumdatum est.

') Caelium adverbia ^ferventer' et ^ferventissime' usurpasse (8: 8, 2 ferv. loqui; 6, 5 ferventissime concerpitur) ibid.
Andr. adnotat.

3) Is de homine, cuius animus facile effervescit, quem 'caldicerebrium' vocat cap. 58, subinde hoc verbxmi adhibuit; cap. 57
*non mehercules soleo cito fervere', 59 *sang^en illi fervet', synonymum ^excanduit' ibid. leg^tur 58 et 57; fervendi incoha-
tivum Lucretius usurpavit 3, 258 Hn ira cum fervescit' (animus), 3, 295 4racundaqne mens fodle effervesdt in ira'. Plura
de hac metaphora excunte hac commentatione afferam.

^) Ibidem admonemur Mrtutis expertae' locutionem per PoUionem in historiconim genus dicendi receptam esse.

^) Neque poetas ancipitis huius participii potestatis expertes esse his Propertii exemplis facile demonstratnr : 1, 3, 18
*expertae — saevitiae', 2, 21, 18 ^experta — cavere potes'.

^) Versuch einer Charakteristik der rom. Umgangsspr. von O. Rebling 1873. 2. Abdr. Kiel 83.

^ Similem apud Vitruvium hornm verborum rationem ostendit Praun (Bemerkungen zur Sjntax des Vitruv, Bamb. 1885)
p. 14, cf. progr. de synt. Planc. p. 28.

8) F. 10, 19,2 13,75, 1; Verr. 2, 180, cf. ibid. 64, Landgr. ad Rosc. p. 395.

^) Negatione praemissa ^committere', quod vertimus *es nicht dahin kommen lassen', eadem fere ratione qua *facere'
usurpatur 4, 3 *nec nunc comittam, ut — reprehendere iure possis' et 24, 8 *neque tamen — commissari sumus, ut — detri-
mentum resp. accipere possit', cf. de D. Bmti ep. 11, 20, 1 Gebhard p. 31, quaeque Ciceronis et Caesaris has inter sen-
tentias similitudo intercedat; F. 3, 8, 1 *faciendum mihi putavi, nt responderem', b. G. 1, 46, 3 *committendum non pntabat,
ut — did posset'.

l

Faoiendi verbam non solum ita abundanter usmpatnm sed etiam enm acc. rei et dativo personae con-
iunctom propius ad sermonem familiarem accedit: 18, 2 res mihi faeit timorenif cf.Landgr. Bl.p.327; ele-
gantius Plancus scripsit 23, 5 extr. eis — dohrem atttdit,^) familiariter Cicero ^dolorem facio tibi' ad Att 1 1, 8, 2.
Planci locutioni acces8i(yiiem sibi faeere 18, 3 eiusdem genus passivum respondet 9, 1 fieri accessiones.^

b. r>e T^erMs ooinpoBitta.

In verborum coropositione Plancus nusquam fere ad eum sermonis plebei usum descendit, ex quo
verbum compositum a simplicis notione non accurate secemitur.^) Immo subtili sensu, quae apta esset
verbi compositi praepositio, repperit. Ita 7, 2, ubi res indicatur, quae, cum multis esset impedita difK-
cultatibus, non facile poterat neque celeriter confici, rectissime adhibuit perducere; dere eousque
integra sed dubii eventus non minus scite deducere usurpavit 24, 4 siimmam remp, in discHmen
dedtieerenms, cf. § 3 in.; suo iure idem verbum 23, 4, cum rei condicio significetur priore inferior vel
deterior, in fraudem dedmtus, cf Comif. 4, 13 extr.*)

Demittendi similem esse usum atque deducendi probatur collatis Cael. 8, 10, 5 et CicPhil. 13, 31
extr.; utrobique enim cogitatur de loco circumcluso, unde exitum reperire difficile sit; similiter Plancus
scripsit 8, 2 cum in eum camm me fortuna demisisset, cui verbo quod respondet intransitivum
in Servii ep. traditum est F. 4, 5, 6, 'quoniam in eam fortunam devenimus^

PoIIiceri similia praecipuum in Planci epistulis locum obtinent. Nam cum Cicero variaret,
cf. F. 16, 5, 1 'omnia polliceri', Phil. 2, 89 *omnia promittere', Caesar hoc reiecto illud frequentaret, Plancus
ex huius scriptoris consuetudine scripsit: 8, 3 quae rei p. — polliceremur, § 1 qiiicqunm ulli pollicendum,
§ 2 celeriter pollicendo, § 7 haec si polliceor, deinde in singulari quadam locutione 11, 3 omnia ei op-
sequia poUiceor, couiunxit denique ^olliceri' cum altero verbo simile quid significanti 21, 1 omnia ei
et petenti recepi et tdtro pollicitus sum^) cf. progr. p. 27 adn. 18, Landgr. ad Rosc. p. 338.

Recipere graviore quam poUicendi verbum notione praeditum etiamsi praeter 21, 1 bis legitur 9, 1:
paragr. ineunte in bipartito enuntiato concinnitate sua memorabili, repetitur 17, 1 extr., plena tamen locu-
tionis forma ^recipere in se' a Cicerone identidem*) adhibita nusquam in Planci comparet epistulis.

Exputare, quod verbum 24, 6 legimus: qiuie mens eum — transtulent, exputare non possum,
praeter vetustiores poetas^ nusquam fere invenitur; exigere cum aliquo, quod paulo post (§ 7) legenti
occurrit, simplici verbo aliquanto gravius esse Andresen ad I. adnotat coll. Plin. ep. 6, 12, 3.^)

Praepositionem prae*) Plancus verbo composito praefixit in participio perf. 15, 4 pf^aecognito ad-
ventu, secutus est Suetonius Aug. 97 verbo finito accedente mors praecognita est.

1) Cf. Cic. Fin. 1, 87, nbi 'afferre' et *ef&cere' inter se respondent. ^Metom — terrorem facere' impv. apnd Liviom le-
gimos, cf. 9, 41, 11 10, S6, 8.

^ Cieeronem, cnm pluribuB locis admiserit passivam locutionem ^seditione fiicta', eandem activam, qna PoUio usus est,
aspemari monet Schmala p. 47.

3) Itaque et *commendare' 8, 7, quod D. Bnitus pro simplici usurpavit 11, 10, 2 Mitteris c.', in his epistulis (24, 7) a
mandandi notione differt, et 'depugnare' 21, 6 (cf. b. Hisp. 34, 3 et K<5hler act p. 885} suam retinet sententiam.

*) Hanc Caesaris consuetudinem fuisse probant locutiones *in dubium devocare' et *ad iniquam condicionem dedncere'
G. 6: 7,6 10,2; non aliam Ciceronem rationem observasse haec exempla testiraonio snnt: F. 4,2,8 *quem in locum res de-
ducta sit, Tides', Att 7, 8, 6 ^res eo deducta est', F. 16, 12, 1 Hn eum locum res ded. est ut'. De re imperfecta idem modeste
dixit Cat. 2, 4 *rem huc deduxi'; Com. Nepos de perfecta re difficillima bis (10, 6, 6 et 15, 8, 4) *eo rem (res) perduxit'.

^) 'Profiteor atque polliceor' verba et ipsa simili yi praedita, quae ita iuxta legpintur Cic. F. 5, 8, 4, quod stmctura
quoque inter se adaeqnantur, non mirabimnr. Quod et Cicero fecit, cum variaret ^operam suam poUiceri — profiteri' Rosc. A.
§ 20, 153, cf. Landgr., et Plancns, cum infinitiyum praes., qui in locutione sermonis cotidiani *dare polliceor' (cf. Antib. II 290)
admodum freqnentatns sit, sno iure a verbo ^profiteri' 24, 6 suspendit

«) Cf. F. 13: 40,3 17,3, Hofm. 11» p. 107.

7) Plaut. Trin. 284; ap. Comif. 2, 42 extr. in senario iamb. ita exeunte *exputando evolvere', cf. Ribb. inc. trag. 177
p. 261, Thielffl. p. 39 (de sermonis proprietatibus, quae leguntur apud Comificium et in primis Ciceronis libris, Strassb. 79).

B) Hnius verbi loco pnto Ciceronem posnisse ^diligenter agere c. alqo' F. 1, 9, 9, ^expostulare' F. 8,10,7 5,2,9; pro
illo Phil. 8, 19 ^excogitare, quae tua ratio sit, Calene, non posstmi'.

^ Haec praep. panlatim tanto opere increbrescit in verboram compositione, nt interdum abundare videatnr, cf. Pacnv. R. 358
*ad praecavendum', Pomp. (ad Att. 8 12 D 1) ^praemonni', Caes. G. 1, 49 in. *praemetuens' ; *praemandavi' F. 5, 9, 2 in Vatinii ep.,
cf. Cic. pro Planc. 81 'praemandatis reqnisitus' q. e. ^durchSteckbriefe yerfolgt'; Sneton. Aug. 96 'ante praesensit', cf. adn. seq.

8

Idem Plancas, cum 8; 4 'praematunis'; quod supra memoravimuS; simplici Giceronis adieciivi anteferret^
^praeoccupare' videtur repudiasse 7, 2.^)

4. De locationibuB.

Quae Plancus dictionis suae propria habeat, quantum ad verborum delectum spectant, non tam singulis
verbis contineriy quam locutionibus, quae pluribus verbis coniunctis efficiuntur, et subinde vidimus, cf. fide-
liter patet iter 23, 2, non horam cmistitisset 18,3, resmihifacit timorem 18,2, neque plura desunt exempla.

Locutio celeritef^ polUeeri^) 8, 2, cuius sententia illustratur verbis paulo post sequentibus (§ 4 extr.)
'praematura denuntiatio', omnium, quas similes attuli progr. p. 12 adn. 17, proxime accedere videtur ad
'prolixe promittere' Cic. F. 7, 5, 1.

Plancus, cum celeriter se reciperet, se id egisse dicit 23, 2, ut Vocontii, de quorum fide non du-
bitaret, sub manu essent. Haec locutio non minus sermonis cotidiani videtur fuisse quam in Senecae ep.
71, 1 ^sub manu — nascatur'.') Huius sermonis quae solet esse abundantia,^) altero nostri, ut ita dicara^
auctoris loco comparet 21, 2 extr. subesse propi?iquis locis, nam notio propinquitatis ipso verbo com-
posito ^subesse' indicata^) augetur addito adverbio ^propinquis locis^

Eadem illa praepositio ad verbum ^habere' referenda est 8, 6: legiones habco quinque sub signis,
eadem ratione, qua PoIIio scripsit 33, 4 extr. ^Antonium — habere — legiones sub signis armatas tris'.

Dare operam cum ablativo 'deum benignitate^, cuius locutionis in gen. notando supra mentio est
facta, legimus 23, 3 dedi operam deum benignitate, ut et — et — nihil, Cuius verbi trausitivi cum
bac locutione coniunctio, quam minus usitatam esse Andresen ad I. adnotat, simili Livii exemplo
illustrari potest 26, 41, 6 'sed cum iam benignitate deum id paremus atque agamus, non ut — sed ne^^

Ut Cicero verbum alterum alteri opposuit F. 5, 11, 3 ^dem dare* et ^praestare*, ita Plancus 8, 3
polliceri — exitu praestare, qui tamen addito ablativo respectus ^exitu^ verborum, quorum alterum
ad Mle orationis munus' (cf. 24, 1) alterum ad ipsam rem pertinet, contrariam notionem auxit; eademque
fere ratio intercedit inter 'fidem dare' 15, 2 et *fidem solvere' 21, 3.*^) Id tameu illis Planci verbis
commune est, quod 'praestare' sicut ^polliceri' futurum tempus spectat ideoque oompluries adverbio
^adhuc' opposito legitur: 24,2 23,6, c£ ep. Caton. 15,5 extr. 'instituto itinere praesta^

Locutio memorabilis ad effectum consiliorum pervenire 8, 4 confirmari potest simili Curtii
8, 13, 21 'coDsilii efiFectum morari^, similiore Livii 'postquam ad efiFectum operis ventiun esf 21, 7, 6 31, 46, 14,
saepius, ut videtur, ita repetita; Cicero alionomine substituto F. 10, 22, 1 scripsit 'ad exitum pervenire^; non
minus singulares sunt addito ablativo 'exitu rebusque cognoscere^ 1 1, 1,'exitu praestare^ 8, 3, quarum utramque
infra accuratiustractabo; 8uspecta®)denique4,4ram in exspectatione omnium re/7i?w, cf Kleyn obs.®) p. 7 sq.

^) Hic et Wieland et Mezger (in bibl. Langensch.) ^occupare' vertunt Vor dem Munde wegnehmen'. Verbum compo*
situm Cicero quidem nusquam admisit, cf. Q. fr. 1, 1, 38 ^ante occupatur', Phil. 10, 2, ubi *praecepit', non ^praeoccuparit'
scribendum esse admonemur Antib. s. v., at Livius adv. addito yerbum cumuhivit 21, 20, 8 *ante praeoccupare', cf. Plaut.
Rud. 1, 4, 38 *occupa8 praeloqui', Kohler act. p. 447, 455.

^) In his verbis eandem puto inesse sententiam, quam in nostris: ^mit Versprechungen schnell bei der Hand sein*.

^ In quibus verbis temporis notionem inesse cognoscimus ex praecedentibus : *consilium nasci sub diem debet\ eadem
in proverbium abisse ex interiectis *quod aiunt'.

*) Similis est abundantia in locutione *clam se subducere' Nep. Alcib. 4, 4, Ter. Eun. 4, 7, 25, maior etiam b. Afr. 36, 1
*sub manum submittere non intermittit'.

^) Cf. Caes. G. 1, 25, 5 *mons suherat', cuius tamen verbi loco sine uUa codicum auctoritate ^aberat' Prammer sub-
stituit, Meusel recepit in ed. sua Berol. 94.

^) Verbi passivi, qtiocum istius modi ablativus ut abL causae plerumque copulatur, exemplum eodem capite Liviano con-
tinetur sequens non multo post: *nunc benignitate deum omnia secunda, prospera, in dies laetiora ac meUora'; verbum intr.
altero Phudci loco legitur 8, 6 in sententia simillimi argumenti: *nunc, cum d. b. ab omni re sumus paratiores', neqne hoc
praetereundum puto, quod gen. 'deum' ablativo causae, unde pendet, utroque Planci loco praemissus est, utroque Livii postpositus.

^ Cuius locutionis non alia est vis atque *fidem liberare' Cic. F. 12, 7, 2, cf. Antib. sub v. *solvere\ Hanc metaphoram
sicut Taciti ^beneficia exsolv.' (Ann. 4, 18) a re argentaria petitam esse testimonio est Caelii locus facetiis adspersus 8, 12, 1
(cf. Bnrg p. 66) ubi homo avarus (sc. Appius) quae debet beneficia, ut solvat, sibi imperare non posse dicitur.

^) Etenim res in exspectatione esse dicitur, cf. F. 8, 14, 1 extr. Att. 8, 11 D 3, persona in spe F. 14, 3, 2 Att 8, 11 B 1;
in exspectatione, si exspectatur, cf. F. 2, 3, 2 ^summa scito te in exsp. esse', nequaquam, si exspectat.

^) Observationes crit. in Cic. epp. ad fam. Lugd. Bat. 1860.

\i

9

Quae nomina licet plerumque sententiae gravitatem augeant, interdum^ oum nomen verbi notionem
repetere videatur, languidiorem efficiunt orationem: 7, 2 ^occupare posseBBionem laudis'^ 21^ 6 'in
posseBsione victoriae permanere'.^) Item Planci verba 9, 1 met^itorum meormn fieri accessiones circum-
locutionis instar videntur collatis 9; 2 extr. nihil ad meam dignitatem accedere volo.^)

Plancus igitur, etiamsi neque priscis verbis velut ^exputare' neque sua aetate minus usitatis abs-
tinuit ut 'novissime; praecognitus^ exhortatio^ sermonis cotidiani locutiones, quippe qui epistulas con-
Bcriberet, tantum abest ut reformidaverit, ut multas in usum suum converterit; plerumque tamen, ne
urbani sermonis fines transgrederetur, cavit et providit.

ALTERA PARS.

DE S YNTAXI

Plancum in verbis flectendis compluries ex vetustiore aetate formas repetivisse vidimus^ in voca-
bulis eligendis subinde descendisse ad sermonem cotidianum; eundem in verbis inter se componendiB
illiuB aetatis consuetudine interdum neglecta scienter plerumque nec non feliciter suum iter ingressum
esse videbimus.

A. De enxintlato slmpUcl.

In singulis enuntiati partibus explicandis primo videtur inquirendum^ quae ratio intercedat inter
subiectum et praedicatum quaeque sint nomina praedicativa, deinde, quo modo nomen suspendatur ex
verbo et referatur ad nomen^ prout obiecti attributive est loco^ postremo^ quae sit vis nominis ad-
verbialis, sive hoc in ablativo est positum sive adiunctum vinculo praepositionis.

1. De subiecto et praedicato.

Ut nomen subiecti loco positum premeret^ uno Plancus loco 24^ 2 de militum commodis fuit tibi
ctirae praepositionem 'de' adhibuit ex aequalium usu^ c£ progr. de synt Planc. p. 16 adn. 25;^ pluribus
locis : 9, 2 in. 23^ 6 extr. totum conformavit enuntiatum relativum 'quod ad me attinet'^ quod simili
sensu atque illam praepositionem usurpatum videmus 24^ 5; cf. progr. p. 21 adn. 54.

Pluribus vocabulis pro subiecto positis quod duobus locis propioris vocabuli genere neglecto
participium fut. ad prius relatum est: 24, 1 amor ttms ac iudidum de ine titrum mihi plns diffuitatis
in perpetuum an voluptatis cotidie sit allatiirus Plancus eius epistulac; quam a Cicerone acceperat,
quintae (§ 1), quam iam respexit 11, 1, ratione habita, ut videtur, nomina decussatim disposuit senten-
tiamque exeuntem cum ineunte coniunxit, eo, ni fallor, consilio, ut ex generis convenientia, qui nominum
esset conexus, cognosci posset; idem 21, 5 mortuo non modo horwrem, sed misericordiam quoqtie de-
futurum ad alterius loci simillimi 11, 3 nequ^ animum 7iec diligentiam mihi futtiram normam diri-
gere noluit^ ne quis posterioris vocabuli 'misericordiam' pondus pluris aestimaret, quam aequum est,
cf. progr. p. 3 sq.

Gum his duobus locis participium cum remotioris vocabuli genere conveniat, ad prioris numerum^)

^) Cf. Cic. F. 10, 27, 1 *in posBessionem dominatas restitaere\ M. Brat. 2, 8, 1 *provinciae possessione palsi samas';
dominatas aatem et provincia in possessione esse rectias dici mihi videntar, qaam laas et victoria, de qaaram possessione
Flancas dicit Qaam accaratam definitionem ex iare civili flaxisse demonstratar Ciceronis loco de or. 3, 110 *recaperare
amissam poss. — asorpare'.

*) Contra ad aodetatem perictdorum — accedere 8, 7 non idem valere qnod 18, 3 periculwn adire perspicimas coU.
11, 3 do operam, ut eOam Lepidtm od huius rei societatem indtem, qai tamen sodumgloriae (sc. Plancam) vitare dicitur 21, 2.

') Hac adn. ad tria iUa, qaae Kielander de dativo factitivo conscripsit, programmata (Krotoschin 1874, Schneidem. 77
et 93) relegavi.

^) Hanc nameri inconcinaitatem cor Planco derogemas non est, cum ipsi Ciceroni F. 10, 5, 1 sabiecto ^commemoratio'
in nnmero singnlari praemisso, postqaam plariam rerum mentionem fecit illiqae vocabalo attribait, acciderit, ut ad verbum
finitam plurale 'attulerunV faliio perduceretur, cf. progr. p. 4 adn. 12 et Mend. ad 1.

2

10

Bingularem verbum finitum videtur relatum plundi propiore neglecto 24, 6 quae mens eum aut quorum
consilia — avocarit ct — transtiilcrit^)

2. De praedicatiyiB.

Quae in Planci epistulis e coramuni usu adhibita sunt praedicativa, sive ad subiectum referenda
sunt sive ad obiectum, omnia fere progr. p. 15 contuli; nunc, quae huius scriptoris propria sint vel
admodum rara, perlustremus.

Duobuslocis (11,1 et 24,1) ubi eadem res tractatur, similis invenitur locutio, sed, cum, quae 11,1
legitur: tit me — praestem — wemorem atque gratnm, nullam praebeat offensionem, alteram locu-
tionem 24, 1 malo jrraesens observa)itia — memorem mc tibi probare vix ullo alio posse confirmari
simili exemplo memoratur Antib. s. v. Equidem, quem progr. p. 15 adn. 5 ex Cic. ep. 7, 32, 2 attuli
locum, etiamuunc recte puto conferri.^) In hac autem epistula a. 704 a. u. c. ex provincia missa Cicero
'trahantur per me', inquit^ 'pedibus omnes rei^, deinde sic pergit 'sit vel Selius tam eloquens, ut possit
probare se liberum : non laboro'. Cuius locutionis forma quin Plancinae simillima sit, vix puto quem-
quam dubitare; nam ap. Cic, qui deest ct abl. rei et dativus personae, uterque facillime potest suppleri:
'eloquentia sua omnibus^; verbum certc, quod maxime refert, duplicem habet accusativum. Quaeritur,
num sententia utriusque loci conveniat. Habeat sane verbum probandi in Planci ep. cum praestandi
notione id commune, ut ad rem ipsara pertineat, cum, qui scribit, quam grato animo sit, re quam verbis
declararc malit; idem verbum plus valere dico altero, cum eius, qui memorem amico se probet, grata
meraoria oporteat ut ab altero agnoscatur, quod non opus est, si quis eandem virtutem praestare di-
citur.'*) Rursus, cum 'praestare', quandoquidem ad ipsam rem exsequendam pertinet, ad falsa et simulata
non possit referri, probandi verbo, quia spectat ad hominum opinionem, ficta quoque res indicari potest,
vera non exclusa. Itaque res simulata significatur Ciceronis loco, vera a Planco disertis verbis indi-
catur 7ieqne ego Inbotter tam vili munere defumjor orationis et malo praescns — memorem me tibi
jwobare, neque tamen hoc discrimen in renmi condicione positum atque ex sententiarum conexu
cognoscendum quidquam valere puto ad verbi notionem definiendam atque secernendam.

Repetitalocutioneo???///r//;/f^grr«5ermre*) 17, 1 et21, 6, tertio loco 24,3 novam protulit auctor omnia
integra sustinere, quod verbum qua vi praeditum sit, apparet 24, 8 duriore condicione bellnm snstincmus,
cf b. Afr. 14,2 *multitudineni aegre sustinebant^ Eiusdem propriam, ut videtur, constructionem 7, 1 te dvfen-
sorem paravi, progr. p. 15 adn. 9 cum Caelii propria contuli 8, 4, 2 extr. 'se intenderant adversarios^

Similitcr 23, 4 Laterensis nostri et futem et animnm singnlarem in re p,^) sempcr fatebor post
obiectum duobus nominibus conformatum adi. 'singularem' praedicativum malim quam attributivum in-
tellegi, praesertim cum hoc adi. eadem ratione accipiendum sit 9, 2, accipi possit 21, 4 (cf progr. p. 5
adu. 6), licet duplicis accusativi exempla a verbo ^fateri^ suspensi perrara sint aliquantoque recentiora,
cf. progr. p. 15 adn. 11. Quod verbum ideo quoque memorabile, quod, cum ad loquentem pertinere
soleat, Planci loco de re aliena usurpatum est, cf Andr. ad 1.*)

*) Quo loco ne, quod Gitlbauer p. 256 sq. (YerbesseruDgsvorschlage zu Ciceros epp. ad fam. lib. X, Wiener Studion 1879
p. 75 — 97, 246 — 268) voluit, pro plurali qw)rw/n consilia numerum singularem ponamus *quod consiIium\ admonemur Cice-
rouis cum hoc Planci loco (cf. 24, 5) collata ep. ad Brutum 1, 10 (§4 ^mpiorum consilia') nec non 1, 18 (§ 4 *multi ad de-
pravandum parati').

^ Uac de re fusius mihi disputandum esse putavi, quod, qui programmati Budissino a. 1894 additam commentationem
mcam recensuit (in novissimo vol. Arch. p. 149 in pag. seq. fere media) hac de re ita disserit: „Die Stelle 24, 1 'memorem
me tibi probare' hiitte besser beleuchtet w. sollcn (Kh. p. 16 u. adn. 5). — Die Stelle Cic. F. 7, 32, 2 ist verschieden."

3) Verbi causa fratri defuncto C. Gracchus potest ^pietatem praestare', id qnod Cicero dicit Brut. 126, cf. F. 3, 10, 3;
at probandae virtutis occasione centurionem quendam usum esse aemulo praesente tradit Caesar 5, 44, sicut Plancus
praescnti ut sibi liceat gratam fautori suo mcmoriam probare ep. 23 ex. 24 in. aflirmat, cf. progr. p. 28 adn. 32 et Andr.
ad I. p. 197 in tertia editione.

*) Cui verbo simplici Cicero compositum plerumque praetulit: *conservare' F. 13: 7, 3 extr. 50, 2; ^reservare' 11,21,5 et 13,4,2.

^) Ablativum, qnem omncs praebent codices, retineri posse arbitror, praesertim verbis ad praecedens adiectivum wng^i'
larcm potius quam ad nomina et fidem et anlmum relatis.

^) Siniilem tamen notionis transitum factum esse in composito ^profiteri*, ad quod duplicem accusativum referre nemo

d

11

Alter^ qtii ad verbum 'uti' aecedit ablativus quin sit praedicativus, nulla est controversia, cuiud
modi exempla apud Plancura inveniuntur 17,3 et 21,1; quae tamen 17, 2 acerbissinio iniefitu con-
sulum rem p, nndatam tali eire praetore in urbanis officiis indigere huius generis verbo *indigere*
videtur tributa esse constructio, perrara est, quo loco ut alterum ablativum ^praetore' praedicativum
potius quam appositivum iudicem, verbis adducor postea interiectis ^in urbanis officiis^, quibus Planci
frater praetor urbanus signiiicatur, cui consulibus intcremptis urbis negotia gerenda erant. Cur autem
ablativum *praetore' appositionis loco substantivo praecedenti 'cive' tribuamus, eo minus est, quod hoc
iam definitnm est adiectivo ^tali^

Praedicativa habenda sunt participia perf. pass., quae ad verba *habere* et 'tenere^ accedunt, cf.
progr. p. 15 sq. et 31, in quibus, quae praecipue mcmorabilis est, locutionem expertum hubere 24, 3
iam supra memoravimus; neque minus participia fut. pass., velut 8, 7 eonsilia — defendetida com-
mendo, quam locutionem minus usitatam repetivit Suetonius Cal. 25, cf Schmalz PoU. p. 31.

Praedicativum mutabile cum immutabili Plancus coniunctum praebet 21, 7 habeo te et amantis-
simum et sinnmae auctoritatis, Ut hic genctivus qualitatis, ita adverbium vicarium est nominis prae-
dieativi 24, 5 fdii loco — supstitutum no7i proinde liabere, quae eadem ratio apparet locutione, quae
ex familiari sermone deducta est, cariorem habere 23, 7 collata cum simili carius aestimare 4, 2 extr.^)

Pro impersonali cum ablativo ^opus est^*) personalis quae vocatur constructio, in qua voc. ^opus'
praedicativum agnoscendum esse puto, deprehenditur 8, 3 aliqiutntum temporis et mngni labores^ et
multae impensae opns fnenint, quo loco cur ofiendamus eo minus est, quod ne negata quidem sen-
tentia eius raodi exempla apud Ciceronem desunt: Verr. 3, 196, P. 7, 31, 2.

3. De nomine obiecto.

Cum accusativo obiectum^) indicetur verbi actioni ipsi obnoxium, dativus illius est obiecti, quo
actio spectat. Cum vero nullius magis rem confici intersit, quam eius, qui facit, non mirum, quod
personae dativus non procul abest a praepositionis *a' potestate; cf 17, 3 studinm miki prolmit,
24, 3 consilium vobis probari, 8, 2 vitayn cognitam liominibns,

Adiectivi potestatc suscepta participium facilius recipit dativum. Quo in numero part aversus,
quod (ut ^alienatus^: 15, 3, ab re p.) bis praepositionem asciscit: 24, 2 ab omni — sollicitatione, § 4 a6
hac cogitatione, adiectivi instar cum dativo personae, quod admodum rarum est (cf progr, p. 13 adn. 30),
coniunctum videmus 24, 6 in adversissimam illis Hispaniam.^) Deinde, quod illi oppositum est part.
*coniunctus', ibid. (18, 2) praepositionem habet *cum re p.', dativum *rei p/ 24, 2 in gradu comparativo,
in superlativo 8, 6.

Plancus praepositionem, quae inest in verbo composito, post verbum desperandi subinde repetivit
21, 3 desperans de se, de exercitu, de Lepidi fide, quod suo iure eum fecisse iudicabimus aequalium
usu examinato. Pronomine enim reflexivo posito ut obiecti dativum et Caesar exhibeat (G. 7, 50, 4
'sibi', 3, 12, 4 *suis fortunis^) et Cicero pluribus locis, cf Antib. s. v., tamen hac quoque condicione
praepositio illi placuit C. 2, 41, 8 ^de sua salute^; sin obiectum ad subi. non refertur, quod Planci
loco de Lepidi fide factum esse vidimus, praepositio usitatissima est neque uUus est locus dativo.

dubitat, optimonmi anctoniin ct Vitravii exempUs collatis demonstrasse mihi videor progr. p. 15 adn. 10, et yerbum simplex
postea generalem dicendi notionem accepisBe Du Cange notat in Glossario roediae et infimae Latinitatis.

^) Haec locutio admonet de Propertii simiii (2, 23, 11) ^quam care — venditur*, deinde M. Bruti (quae ep. vulgo
subditicia fertur) 1, 16 § 6 Valde care aestimas tot annos*.

^ Hunc loquendi modum vetustioris ^usus est' locum occupasse docet Fr. SchoU (Arch. II p. 207 sqq.).

3) Genetivi labori» ab omnibus codicibus traditi, quamquam complura sunt Livii aliorumqne exempla, cf. progr. p. 22
adn. 68, quia plurale sequitur verbum finitum fuerunt, nuUa potest esse ratio.

^) Hoc obiectom solo activo verbi genere contineri, alterum in dativo positum etiam ad passivum genus pertinere, vix ett
cor memoremus.

^) Non secus atque offemu» 23, 1 extr. 18, 2 extr., cf. Caes. ad Att. 10, 8 B *omxtia — adversissima illis accidisse vid'.

w2*

t^lancus igitur^ si quidem concinnitatem servare volebat, praepositionem/) qnam gravissime repetivit,
eandem rectissime adhibuii')

Praeterea ex verbis compositis accedere (8^ 7 o^ societatefn) et inrepere (23, 1 in mmtem)
progr. p. 11 ideo digna putavi, quae memorarem, quod praepositione, quam Plancus retinuit, omissa
apud recentiores eadem verba obiecti dativum vel etiam accusativum asciverunt, ita ut apud Tacitum^)
in isdem fere locutionibus transitiva existerent, cf. progr. 1. c. adn. 2.

4. De nomine attributo.

Si numerali 'milia' substantivum antecedit, nominis genetivo non opus esse, sed ^milia^ appositionis
loco ad nomen accedere inter omnes fere constat;^) at perrara*) ea est constructio, qua numerali prae-
misso nomen eodem casu additur, cuius structurae Plancus praebet exemplum ep. 17, 1, ubi primus
Mendelssohn accusativum passus ex Mediceo recepit: viginti millia passus; altera, quae vulgo recepta
est structura, apud eundem scriptorem isdem fere verbis legitur 23, 2 extr. viginti millia passuum.

Interdum non liquet, utrum substantivum an adiectivum id nomen habeamus, quod vocabulo adiectum
est. Namque, ut in verbis, quae Caesar scripsit C. 3, 94, 7 'summae rei diffidens' editores (cf. Kraner
ad I.) dubitaverunt, utrum 'rei' genetivus an dativus intellegendus esset, ita ap. Plancum, cum modo
adiectivum legamus summam rem p, ep. 24, 4 (cf 11, 13a, 5) modo subst. postpositum rei p. summa
21, 1, verba eiusdem 8, 5 curam rei p. siimmae, sicutLepidi 10, 35,2 'ut summae rei p. consulatis',
aliquid sane ambiguitatis habent. Equidem, cum Cicero admodum constanter adiectivum 'summus' sub-
stantivo suo praemiserit (cf. progr. p. 6 adn. 9) et Plancus, quae indubitata sunt exempla, cum eo con-
veniat, voc.^summae' inPIanci ep. pro collocatione^) nomen substantivum iudicaverim, inLepidiadiectivum.^

In participiis appositis quod memorabile estPIanci 4,3 facidtas tui praesentis admonet de si-
mili Ciceronis locutione 1, 9, 22 'potestas praesentis tui^; ad duo nomina, quorum altero persona, altero
res indicatur, participium relatum est 11, 2 de proelio facto Bmitoque et Mutifia obsidiam liberatis.^)

Deinde, cum Cicero Phil. 1, 28 'nec erit iustior — in senatum non veniendi morbi causa quam mortis^
rei et efficiendae et pro causa allatae ad unum nomen rettulerit, Plancus 4, 1 extr., cum item genetivis,
quid sibi causae sit Ciceronis tuendi, explicet, praepositionem in praetulit cum ablativo gerundivi con-
iunctam in quo tuendo habeo causas velpaternae necessitudinis vel meae apueritia opsei^vantiae vel tui et^ga
me mutui amoris,^) cuius structurae simillima redit proxima paragr. ineunte in qiu) ego colendo patriam
mihi constituerim sanctitatem i. e. quem sancta, qualis patri debetur, pietate colendum mihi constituerim.

') Livius praepositionem etiam ia passivo genere retinait 26, 18, 6 ^desperatum esse de rep.' Contraria est Ciceronia
locutio ^res p. desperata' CaecU. § 70, ciii qoae in genere activo respondet, invenitur in Lentuli ep. 12, 14, 8 *desperare
rem p.\ cf. progr. p. 11 adn. 8 sp.

^) Immo solam scriptori praepositionem relictam esse statuendum videtur, cum accusativo, qui unus restat, nuUus sit locus,
si quis de se ipse desperare dicitur. Sed etiamsi de tertia, quae vocatur, persona agitur, haec tria in Antibarbaro huius struc-
turae exempla allata sunt: F. 12, 14, 3 *Rhodii nos et rem p. qnam valde desperaverint, — cognosces\ quae tamen ep.
Lentulo, non Ciceroni, adscribenda erat; Sen. ep. 29, 3 *ab his, quos desperavit, recedat', ubi tamen seq. paragr. addenda erat,
quae ita incipit: *MarceUinum nostrum ego nondum despero'; quod tertium affertur exemplum ad Q. fr. 1, 3, 7, sine dubio ex
hoc numero eiciendus est, cum hoc loco non iam ^desperamur' legatur, sed ^desperamus'.

^) Idem Tacitus verbum elabi, quod Plancus cum dativo personae praeter consuetudinem coniunxit 23, 5 in. (cf. Andr.
ad 1.) solus videtur transitivum fecisse, qui dativum *custodiae' addidit Ann. 6, 10, eiusdem vocabnU accusativum ex illo verbo
suspendit Hist. 3, 59, aliorum noininum Ann. 1, 61 (cf. Nipp. ad 1.) 4, 64.

*) Cf. Caes. C. 2, 18, 4, Kraner-Hofm. ad 1., Antib. s. v.

^) In Antibarbaro unnm exemplum allatum est Liv. 37, 40, 9, quo loco, quanta hac in re scriptores Latini varietate usi
sint, luctilenter illnstratur, praeterea cf. progr. p. 5 adn. 6, Richter (Progr. Oldenburg 1880) p. 41 sq.

^ Inverso nominnm regentinm ordine alter, qui accedit, genetivus item medius interiectns est 15, 3 exereituM Lepidi
tam pariem.

7) Cf. £. Albrecht (de adi. attributi in 1. bit. collocatione, diss. Marb. 1890) p. 65.

<^ Cui quod accurate respondeat exemplum, apud Ciceronem, qui participinm ad proximum quodqne nomen referre soleat,
nullnm repperi, cf. progr. p. 6 adn. 14, Anz. p. 5 (Progr. Quedlinb. 84: Ciceros Sprachgebr. in der Bez. des gemeins. Priid.
bei mehreren Subst).

^) Huins loci ratiane habita Cicero decima ep. exennte easdem res inverso ordine et brevius significavit vocabulis pro-
nomini relativo apposiUs *causas, quibus inter nos amore sumus, ofticiis, vetustate coniuncU*.

13

Praepositione 'in' adhibita cum melias genetivo actio praesens aut instans significetur^ ad rem potius
futuram designat Quam praepositionem etiamsi suo iure Plancus adhibuit 8, 2 ad profidendum im-
pedimenta — occasiones ad opitukmdumj cf. progr. p. 24 infra, uno loco eundem arbitror stili epistu-
laris licentia usum ad sermonem plebeium accessisse 23^ 3 ut spatium ad coUigendum se homines
haberent.^) Quod gerundium^ quamvis simile sit, non par est ducendum gerundivo, quod Cicero de
uno homine adhibuit Caecin. 6 'spatium ad sese colligendum dedisse'; confirmatur tamen Varronis, quod
accuratius respondeat, uno exemplo L. L. 9, 42 'ad discemendum vocis figuras^^

NonnuIIis locis praepositionem puto ad nuUum strictim vocabulum referendum esse. Atque ut 21, 6
nec depugnare — nec obsideri — nec fnari — pro vobis paratior fuit quisquam, quin verba *pro
vobis' ad tres infinitivos praecedentes aeque referenda sinti nuUa potest esse dubitatio, ita 11, 3 nec
animo fiec benevolentiae nec patientiae cuiu^quam pro vobis cedam ne eadem verba *pro vobis' cum solo
tertio nomine ^atientiae^ coniungamus,^) praeclara sententiae concinnitate impedimur, c£ progr. p. 10 adn. 54.

Similiter 23, 4 Laterensis nostri et fidem et animtmi singularem in re p. semper fatebor codicum
ablativus^) ex praepositione suspensus ^iu re p.^, etiamsi cum substantivis, quae antecedunt, coniungendus
esset, tamen ab editorum arbitrio, quibus accusativus placebat, defenderetur simillimo 12, 14, 2 ^malus
animus eorum in nostra salute',*^) praeterea his, qui inter se respondent: F. 1, 8, 2 'sensus in re p.'
(cf. 12, 15, 2 et Kohler progr. p. 23) et 1, 9, 10 'sentire in rep.'; sed verba 'singularem in re p.' prae-
dicativa esse intellegenda, quibus indicetur, qua in re Laterensis legati et fides et animus fuerit singu-
laris, supra monui atque ipsa collocatione auctor videtur significasse.

Item tertio loco 11, 2 animadverti nullum alium receptum Antonium Iiabere nisi in his partihus
ablativi difiScuItatem pro accusativo^) ad 'receptum^ relato, si praepositionem liberius positam esse pu-
tamus, expediri arbitror.'')

Porro 17, 3 med. L. Oellim, quo ego interprete — ad Lepidum smn usus praepositionem una cum
nomine 'ad Lepidum^, cum verbum 'uti^ vicarium esse videatur mittendi,^) quod eadem paragr. ineunte
invenitur, ad verbum finitum non minus quam ad nomen interpretis referendam esse opinor.

Praepositionem ab denique in media trium eiusdem modi locutione admodum libere positam esse
8, 2 nam quis in ea fortuna, quae mea est, et ab ea vita, quam in me cognitam hoininibus arbitror,
et cum ea spe, quam in ma^iibus habeo, aut sord. quicq. pati aut pemic. coficupiscere potest? non
negabiraus collata simili Sallustii sententia (in oratione obl.) Catil. 31, 7 ^ita se ab adulescentia vitam
instituisse, ut omnia bona in spe haberet', ubi eadem praep. artius cum infinitivo coniungenda est,
CaeUi 8, 14, 1 * — ream — superiore a vita invidiosum', ubi pendet ex adiectivo.

5. De nomine adverbiali.

In ablativis, qui adverbii vicem obtinent, prae ceteris*) memorabiUs videtur quo nomine 8, 5;
nam abl. 'nomine^ saepius pronomen poss. recipit, nonnunquam pron. demonstr., relativum perraro.

') Qaem locum ita acriptuin et praepositione praeditom unus codex praebet H, *et coU. se' MD (cf. Mend. ad ].).

3) Cf. E. Krause, de gerundii — usn, diss. Hal. 76 p. 41, progr. p. 26, ubi plura hac de re attuli.

>) Quod factum erat apud Hofm.-Andr. IJ^ p. 176 in adnotatione: 'Dieser prapositionelle Ausdruck wird richtiger mit
dem Torausgehenden Subsl patientiae, als mit dem Verbum yerbunden'; in tertia vero editione recte ita adnotatum est:
*Der Ausdruck bestimmt den gancen Gedanken.'

*) Qua in re codicibus non ita magnam fidem esse non ignoro, cf. progr. p. 6 adn. 8, Mend. ad p. 263 1. 3, 244, 16.

^) Quo loco Orellius (in ed., quae emissa est Turici 1829) adnotavit 4n re, ubi agitur nostra salus'.

^) Qnem casum reponendum esse Wesenberg censuit Emend. alt. p. 34.

^) Cf. progr. p. 10 adn. 63 sqq. Neque tamen, quod iUic subnotavi, yerbum ponendi compos. quod sequitur in yerbis
«duasqne ei spes esse propositas', ad insolitam Planci structuram quidquam yalnisse etiamnunc arbitror.

*) Neque yero praetermiserim, quin adnotem praepositioniB *ad' ex hoc yerbo suspensae prorsus aliam esse sententiam,
qaod perspici potest coll. Cic. Verr. 3, 84.

^ In quibns omittere nolim ablatiyos ^yerbo — scriptura' inter nomina interiecto^ 8, 6 plwra ettam verho quam «crtp-
twra mandaia dtdimua quos recte pnto yerti ^miindlich — schriftlich'. Cum yerbo ablatiyus adyerbialis coniunctus est 8, 3
exitu praettare (= Virklich'), cf. Cic. ad Brut. 1, 10, 4 extr. *exitu liberare'; idem yoc. altero auctum est in Planci ep.
11, 1 exitH rehue^ eopmcere.

u

Hanc locutionem singularem, cum respondeat Servii 4, 5, 5 *hoc nomineV) Sall. Cat. 35, i, a Cicerone
varietur 14, 3, 4 'ea re^ et *eo nomine^, pro trita *qua re' positam esse censeo.*)

Sed quod iam in nomine attributo factum vidimus, ut praepositionibus opus esset, cum pauci qui
essent appositionis casus, ad varias nominum mutuas rationcs accuratius definiendas non viderentur
suppeditare: idem nomini adverbiali accidit, ut ablativo, qui adverbio substitui posset, saepenumero
praepositio succurreret vel succcderet,^) cum ceteroqui tum in his Planci epistulis.

Imprimis adiectiva, quibus ablativus limitationis tribui solet, praepositionem ab asciscunt. Ita
Plancus, qui 8, 6 med. e communi usu scripsit anhno paratns, eadem paragr. ineunte praebet ah omni
re paratiores*) Similiter Caelius variavit praepositione bis^adhibita 8, 10, 1 'paratus — paratior —
ab exercitu^, solo ablativo posito 8, 14, 4 extr. 'et animo et copiis paratus'; ipse Cicero de eadem re
disserens sibi non constitit, praepositione modo omissa: F. 15, 4, 6 ^adolescens et equitatu et peditatu et
pecunia paratus^, modo repetita, ut ad Att. 7, 15, 3 *flagitiose imparati cum a militibus tum a pecunia^*)

Adiectivi ^paratus^ usum alterum adi. propinquae notionis sequitur 15, 2 Anionins ah eqnitatn
firmtiSy quod adi. cum tribus respectus ablativis coniunctum est 9, 3 copias nnmero et genei-e et
fidelitate firmissimas,

Ablativo modi praemisso Plancus 8, 6 proi^ineiam — snmma mtitentione ad offida certantem
habuit quod praepositionem ad a verbo suspenderet, cum Cicero in hac locutione eiusdem nominis ab-
lativum praeferret*) F. 7, 31, 1 ^officiis certemus',^ inter quos sententias idem variatae structurae
discrimen interesse videmus, quod intercedit inter Liv. 1, 35, 5 *obsequio certare' et Tac. Hist. 2, 97
^certaturi ad obsequium^.

Eiusdem praepositionis vim non procul esse ab ablativo limitationis Planci testimonii probatur
21, 7 extr. in Hirtii loenm me snhdas, et ad tuum amarem et ad meam ohservantiam,

Quae praep. quam facile commutari possit cum *pro' et *ex^, admonemur altero Planci loco 9, 3
ad teynpus consilium capiam coUato cum simillimis Caesaris G. 5, 8, 1 *pro tempore et pro re'
(C. 3, 51, 8) Ciceronis ad Att. 9, 2a § 3 'ex re et ex tempore' (F. 12, 19, 3, de oflP: 2, 9, 33).«)

Vis praepositionis ex 4, 1 ex sermone alictiivs litteras scrihere revocandae ad Ciceronis similia:
F. 3, 4 extr., 12, 4 extr. 'scribo ex sermone, opinione alicuiusV) non prorsus eadem videtur atque 21, 7
ex lahore in fehricidam incidit, comparanda cum Cic. Inv. 2, 14 'ex lassitudine artius dormire^**')

^) Quam locntionem Manntius explicat ^hanc ob causam'.

^) Quanta vero inter hos (Ciceronis Plancique) locos compositionis similitudo Lntercedat, qno magis perspici possit, ipsas
sententias, quanta ex parte opus est, hic liceat proponere: F. 10, 8, 5 *quo nomine — plura etiam verbo quam scriptura
mandata dedimus, ut et tectius ad vos perferrentur et nos essemns tutiores, quibusque rebus — conveniret praecepimus' ;
14, 3, 4 *ea re ad te statim Aristocritum misi, ut ad me continuo — posses scribere — et ad fratrem misi, ut — mitteret;
nam ego eo nomine snm Dyrrhachii hoc tempore, nt quam celerrime — audiam, et sum tuto'.

3) Cf. e. gr. Cic. de fin. 4, 65 *summe beatus\ F. 6, 7, 2 (in Caecinae ep.) ^omnibus rebns felix\ Cic. Brut. 63 'ab omni
laude felicior'.

*) Non alia est ratio inter hanc Planci et Ciceronis locutionem (Att. 6, 20, 5) ^homines omnibus rebus ad defend. parati*
atque inter eas, quae Deecke (Erlauterungen zur lat. Schulgr. Berl. Calv. 93) § 315 proponit : ^omnibns nnmeris absolutus' et
*ab omni parte perfectus'.

^) Uterque scriptor, sive adhibuit praepositionem sive repudiavit, singulis tamen locis concinnitatem servavit, quae minus
conspicna est D. Brut. 11, 13, 5 *quam paratissimi et ab exercitu reliquisque rebus'.

^) Verbo *metiri', quod Cicero ubique fere cum solo abl. coniunxit (cf. progr. p. 21 adn. 65, cur Plancus praepositionem
*ex^ addiderit, facilius intellegi puto coll. Cic. ep. 3, 4 *haurire ex\ qnae epistulae recentis metaphora Planci animo etiamtum
videtur obversata esse.

^ Cf. Ciceronis, quae inter se respondent, has sententias : F. 10, 1, 1 *vitae satisfeci vel aetate vel gloria' in ep. scripta
paulo postquam habita est prima or. Philippica, in qua legimus § 38 extr. *mihi fere satis est, quod vixi, vel ad aetatem vel ad gloriam'.

^) Similis praepositionum *pro' et *ex' vicissitndo in Ciceronis epistnlis deprehenditur: 15, 7, 1 *pro tua dignitate' eoderaque
fere sensu 15, 12, 1 *ex tna dignitate', cf. Hofm. ad 1. I p. 130.

^) Cf. Balbi ep. ad Att. 9, 7B 3 *ab singulari amore ac benevol. — scribere'.

i^) Quae praep. si est verbi intransitivi, vel magis praepositione 'a' causam indicat, cf. PoU. F. 10, 33, 4 *Pansam ex
vulneribus mortuum', Prop. 2, 27, 11 *so1ub amans novit, quando periturus et a qua morte'. Sin praep. verbi est transitivi,
quae huius cum praepositione *pro' est affinitas, normam quandam faciendi significaty cf. adn. priorem, Cic. Rosc. Am. 26
*ex Bua natura ceteros fingere', Antib. s. v., progr. p. 20 adn. 38.

15

Qua praepositione non minus in ad causam posse pertinere ab ipso Planco docemur^ qui 24 § 5
ineunte verba iri familiaritate Caesaris^) eandem fere causae notionem habere voluit atque paragr.
exeunte ex tam insigni amieitia — Caesaris,

Neque vero in causaii huius praepositionis seutentia Plancus constitit; vi oppositionis factura est,
ut ad concessivam progrederetur: 9, 2 //? multitudine — singularis, 8, 7 in damno meae laudis
rei p. cammodo laetabor,^)

Haec concessiva ad condicionalem^ denique sententiam quam proxime accessit in Planci ep. 7, 1
te in culpa defensorem miki paratn.*)

Ita fieri potuit, ut, quod PoUio ablativo absoluto expressit 32, 5 'quarura rerum fructum satis
magnum re p. salva tulisse me putabo^ Plancus in sententia simillima 8, 7 mihi — ipsi fructns meri-
torum meorum in rei p, incolumitate satis viagnus est paratus hac praepositione significaret.

Transgressus fere solutae orationis fines poetarum sermoni appropinquasse reperitur Plancus 24, 1
ojnnis gratas amicitias — in tua observantia — vincam coU. Prop. 1, 9, 5 ^non me — vincant in
amore^ et simillima Ciceronis sententia P. 7, 19, 1 'non enim te amore vinco', cf. 3, 10, 1.*)

Sed etiamsi in his epistulis interdum praepositionum liberior est usus, nulla tamen usquara cora-
mutatio vel confusio animadvertitur et praepositionem per, quae alioqui (F. 5, 1, 1 ^ratrem meum per
te oppugnatum iri^) eodem fere sensu quo 'ab' adhibita cst,®) Plancum, nisi concinnitati studuisset, vix
puto repetiturum fuisse 21, 4 improbi per se, corrupti etiam per eos q. s.

Immo eleganter Plancus ablativum instrumenti ab usu praepositionis distinxit 15, 1 assiduis inter-
nuntiis cum Lepido egi, § 2 per Laterensem intemuntium fidem mihi dedit. Nam priore loco, cura
non interesset, quo interprete uteretur, sed qua ratione cuni Lepido ageret, recte eunctos ablativo com-
prehendit; paulo post, cum certum internuntium nominaret, quem quanti faceret, pluribus locis pru-
fessus est, praepositio sine dubio aptior ei videbatur.'')

Quae cum ita sint, mihi videor demonstrasse Plancum, quem praedicativis structuris liberius usura
esse vidimus, praepositionum et frequentia et varietate, sive artius eas cum verbo aut nomine con-
iungeret sive ad nullam enuntiati partem strictim referret, admodura delectatum esse, ita tamen, ut iu
eis adhibendis et post verba couiposita repetendis a Cicerouis et optiiuorum subtilitate atque elegantia
vix paulum recederet

B. De enuntiato eomposito.

Cum enuntiatum compositura fiat copulatione sententiarura, priraura quaerendum putaverira, num
quo loco Plancus dissolutius artiusve, quam illius aetatis cousuetudo ferebat, sententias composuerit,

*) Qnae Andreseu ad 1. (II 3 p. 204) explicat ^cuin essem familiaris Caosari\ cf. quod Draeger (liistor. Syntax der lat.
Spr. I^ 1878, II' 81) I p. 651 attulit exemplum Liv. B, 8, 7 ^mag^s in re subita qnam quod\ deinde Cic. de nat. d. 3, 87
subtili notionis discrimine 'propter virtutem iure laudamur et in virtute recte gloriamur\ (yaesaris denique G. 1, 27, 4 Su
tanta multitadine\ Kraner ad I., d 7, 9 'in tanta propinquitate castrorum' cum 1, 16, 6 ^tam propiuquis hostibus\

*) Quae verba ap. Hofm.-Andr. IP p. 141 explicantur ^etsi damno m. laudis affoctus ero*.

3) Quae duae notiones quam arte inter se contineantur, ex ea re cognosci potest, quod, quae couiunctio post sententiam
concessivam poui solet, a Planco post condicionalem posita est 15, 2 ^si vero — et si — tamen'. Idem effici potest his Ci-
ceronis locutionibus inter se coUatis : F. 3, 11, 3 'etiam in summa copia — nunc vero\ ad Q. fr. 1, 1, 41 *quod si — nunc
vero*, § 43 'ac si — nunc vero'.

*) Quamobrem Frey (Ausgew. Briefe Ciceros, 2 A. Leipz. Tbu. 73) praepositiouis vim ita explicat p. 211 ^wenn ich ge-
fehlt, wenn mir Vorwiirfe gemacht werden*, relegans ad sequentis ep. initium; idem v. d. p. 204 prorsus aliam vult esse
sententiam Planci verborum 4, 1 ex. 4n quo tuendo'.

^) lustior Ciceroui fuit causa pracpositioiiis, sive pronomiue adliibito, ut 3, lO^ 8, cf. 7, 31, 1, sive geruudivo: F. 12, 7
extr. ^tu fac in augenda gloria te ipsum vincas'.

6) Quem in HetelU ep. abusum Cicerouem in ea, qua respoudet, castigasse admouemur (Antib. s. v. II p. 250) praeter
praepositionem mutatam iijdem fere verbis reputitis 5, 2, 6 ^Metelium fratrem tuum a me oppugnari\

^) Simili ratione, etiamsi nonnullis verbis solus abl. instr. addi potuit: 24, 4 'litteris hortari*, cf. 21, 7 *excusem litteris*,
in verbis petenti Plancus plane e Ciceronis usu ablativum litteris posuit attributo addito, omisso praepositionem per ad-
hibnit: 18, 2 ^binis continuis litteris rogare\ 21, 2 *petere per litteras*, cf. progr. p. 22 adn. 66, Pomp. ad Att. 8, 12 B 2
*Buperioribu8 L petere'.

16

deinde^ quae habeat propria in copulationis vinculis^ sive ad coniunctionem pertinent enuntiati secun-
darii, sive ad verbi suspensi modum et tempus.

1. De sententianim cum diBSolutione tum contractione.

Diuturna constat dicendi exercitatione opus fuissei priusquam ex sententiis non copulatis artificiosi
iierent circuitus.^) Itaque^ quoties epistula ad collocutionis formam propius accedit, quod inter fami*
liares saepius fit^^) prisca loquendi simplicitas et vigor comparety atque uno Planci loco 23, 1 inten*oga-
tionem reapse responsum sequitur quid ergo est? pudar me — coegiL^ Altero scriptor loco 21, 2 tw-
dicabo ineum consilimn tibi verbo finito^) praemisso, quam rem gravioris momenti pro re p. facturus fuerit,
indicat; narrationem paucis versibus post claudit subiecto anteposito: ego non malus homo hoc suspicabar.

Goniunctione non sine causa Plancus enuntiatum privavit, qui cur 15, 2 cunctatus non sum: Le-
pidum adiuandum putavi coniunctionem 'quin' repudiaret (neque ita fere diceret ^non cunctandum pu-
tavi, quin L. adiuarem') habuit, quandoquidem orationem in breves sententias concisam volebat; in
longiore circuitu 18, 2 med. adhibuit coniunctionem.^)

Deinde, quo loco nimis credulam festinationem suam describit 21, 2 credidi chirographis eiuSj ad-
firmationi pi^aesetitis Laterensis, suo iure coniunctionem reiecit. Item dissoluta orationis membra voluit
esse 15, 2 fideni mihi dedit — , me ~ rogavit, ubi sedulitatem suam fructum tulisse gavisus Lepidum
ad rei p. defendendae societatem accessisse narrat.

Praeterea dissolutum^ quod ep. 15 ex. nobis occurrit, enuntiatum relat bipartitum qui sequatur,
Italium a vastatione defendat aliqua ex partc comparari potest cum Balbi quaestoris crudeliter dicto,
quod a PoIIione traditur (10, 32, 3) 'abi nunc, populi fidem implora^, cf. Schmalz 1890 p. 55 sq., nam
utroque loco eundi verbo praemisso, altero enuntiato, cur eundum videatur, adicitur.

Omnino coniunctiones non ex severa quadam consuetudine poni, sed ex ipsius scriptoris consilio,
arbitrio, indole, vel inde perspici potest, quod cum inversum q. v. ab eodem Planco 24, 4 una cum
adverbio 'interim' adhibitum est, cum Galba F. 10, 30, 3 pro brevitate sua solo adverbio contentus
csset (^repente — interim') atque etiam Gicero coniunctione supersederet iu familiari sermone ad Att
2, 15, 3 'nondum plane ingemueram, »8alve<:^ inquit Anius^ Hanc brevitatem praecipue sermonis co-
tidiani fuisse Petronii huius modi comprobant sententiae: 'volueris, faciet' cap. 70, Horatii similes, quae
in satiris leguntur, velut 1, 3, 49 *Parcius hic vivit: frugi dicatur' q. s.

Qua ratione cum sententiarum conexus remittatur, invicem circuitus contrahitur atque adstringitur
infinitivo suspenso ex verbo, quod coniunctionem asciscere solei Ita Plancum recusandi constructionem
addita negatione ad dubitandi normam direxisse 8, 6 extr. m me convertere non recusem, 17, 2 ad
omnia pericula princeps esse non recusabat apparet collato eiusdem enuntiato 21, 7 istoc recurrere
non dubitabit,^) At Gicero, ubi illi verbo infinitivum tribuit: Phil. 8,25 'privatus esse non recuso',
Antonii verba recitavit; Gaesar uno loco (G. 3, 22, 3) infinitivum adhibuit praemissa circumlocutione
itaque verbo negato, cf Antib. s. wJ)

1) Cf. Schmalz Gr. § 208 : £b ist eine — Thatsache, dass — erst mit der fortschreitenden Entwicklung der Spracfae sich
au8 der Beiordnung die Unterordnung herausbildete. (Lat. Sjntax und Stilistik p. 386 — 584 im Handb. der klass. Altertums-
wissensch. von Iwan von Milller II' Miinch. 1890.)

') Cf. Cic. ad Q. fir. 1, 1, 45 *cum ad te scribo, tecum loqui videor'.

3) Quam loquendi rationem ex sermone cotidiano deductam (cf. Schmalz, progr. Mannh. 81 p.48) Cicero praeter primas orationes
(cf. Landgr. ad Rosc. § 36) aliquoties in epistuHs adhibuit (F. 9, 15, 5. Att. 2, 19, 5 sic ut D. Brutus 11, 1, 3, Caelius 8, 12, 2,
Vatinius 5, 10, 2) variavitque simUibus velut ^quid quaeris', quod saepius legitur, ^noli quaerere' F. 4,4, 3, cf. ^mihiausculta' Rosc. 104.

*) Idem V. f. alio iam enuntiato coniunctionibusque quibusdam praemissis Cicero adhibuit ad Q. fr. 3, 5, 4 *sed tamen
indicabo tibi', similem locutionem 'narro tibi' F. 11, 24, 1, saepius in epp. ad Att, velut 2, 11, 1, cf. Wolffl. Philol. 1876 p. 140.

^) Similis ratio intercedit inter Caes. G. 8, 18, 5 et 3, 23, 7 *non cunctandum existimavit, quin pugna decertaret'.

^) Quod et Plancus et Cicero (F. 12, 29, 1 *nullum periculum adire dubitavit') verbo expressit, Pollio adverbio com-
pensavit 10, 31, 2 ex. *plane pericula non dubitanter adii'.

^) Infinitivi et coniunctionis *quin' cum coniunctivo vicissitudinem esse elficitur his simillimis sententiis inter se coUatis:
Acc. 330 R. *tamen haut fatiscar quin ^ tnam inplorem fidem', Pacuv, 154 *numquam fatiscar facere quod quibo boni' ;
Ter. Fhorm. 589 *neque defetiscar experirier, Cic F. 12, 14, 7 *neque defatigabor permanere', cf. Zumpt, lat. Gr. § 641.

17

Altero Planci loco 18, 2 cauiius iUud erat cofisiUum exspectare me coniunctionem 'at^ exspecta-
remas, si Heraei auctoritatem sequeremar; qui ad Tac. Hist. 3, 41 ez. hac coniunctione opus esse ad-
notavit aliquo attributo ad voc. 'consilium^ adiecto, infinitivum vero praeferri nullo attributo accedente.
Cui tamen regulae ciun ne Cicero quidem ubique obtemperaverity cf. ad Att 7, 10 'consilium cepi, ut
exirem^, Plancum statuemus illam summam rationem spectavisse, e qua, si quid faciendum proponitur;
coniunctione opus est^ sin cogitandum; infinitivo.

2. De ooniunctione Ut

Omnium coniunctionum, quibus Plancus in his epistulis usus est, nulla pluribus ex partibus me-
morabilis est quam coniunctio 'ut^ cuius omnes^) fere, quae gravissimae sunt notiones, apud hunc
quoque scriptorem inveniuntur.

Quae particula quod 4, 4 in sententia comparativa ut imreor pendet ex adverbio proi^ide, Plancus usum
Plautinum (velut Trin. 659) secutus esse dicitur ;^) sed nequePIautus ubique sibi constitit, cf. Amph. 583 ^proinde
ae meritus est', et Gicero praeter copulativam particulam, velut Tusc. 5, 6 ^proinde ac merita est^, relativam
quoque uaurpavit, cf. Phil. 14, 19 'proinde nt quisque mereretur', item Caelius 8, 12, 4 ex. Plancus ipse,
sicut Asinius scripsit F. 10, 31, 2 ^proinde ac dignus est^, copulativam praetuUt coniunctionem 11, 2
proinde — ac res me moneret, nullam addidit particulam 24, 5 /ilii loco substitutum non proinde habere,
ubi adv. demonstr. ^proinde' ad verba antecedentia spectat^ ut ^proinde habere' significet 'pro filio habere^

Et ^sic' et 'ita' saepius respondet adverbio ut comparativo et consecutivo, quod utrumque
invenitur 11, 1 nisi fof*te, ut tu (fravissi?ne disertissimeque scnpsisti, ita sensurus es, ut ine referre
gratiam putes, cmn memoria tenebo,^) ubi enuntiato praemisso 'ut tu scripsisti' respondet id, quod se-
quitur: 4ta sensurus es^, quae sentiendi ratio statim explicatur tertio euuntiato, quod incipit ab ut
consecutivo'*') vel, si mavis, explicativo, quod eodem numero doxerim, quo iUud W habendum
eet, quod verbo impersonali 'accidit' post relativam sententiam additum est 18, 1 accidit mihi, quod —
accidere solet, ut consiliu7n sequeref\

Cum 11, 1 duabus particuUs relativis una interiecta sit demonstrativa, 9, 2 qtuxl ad me attinet,
mi Cicero — ita ab imminentibus tnalis res p, me adiumite liberetur! — sic honores praemictque vestra
suspicio — ut sine eis nihil — sim remissurus coniunctiones ita- sese excipiunt: 'ita — sic — ut';
etenim post iuris iuraudi formulam in parenthesi positam^) non sequitur simplex ut iurativum, quod
vocatur,^) sed 'sic' praemisso adversativum^) ut legitur, c£ Cic. F. 5, 21, 1 ^quod ego ita lubenter
accipio, ut tamen tibi non concedam'.

1) Cf. Dafal, die lat. Fartikel *ut\ Kristiama 1682.

^ Cf. Reisig (Yorlesungen uber lat. Sprachwissenscliaft mit den Anm. ron Fr. Haase, neubearb. von Schmalz u. Landgraf.
Berl. Calv. 1884—88) 416 m.

^ Andresen ad 1. adnotavit: 4ta bezieht sich auf das vorausgehende ut, nicht auf das folgende'. Hanc ego posteriorem
couiunctionem ad particulam praemissam Hta' non minus pertinere dico, quam demonstrativam 4ta' ad antecedentem *nt\

^) Quod idem fit in Balbi ep. ad Att. 9, 7B § 3 *quod te — ita incolumi Caesare moriar! — tanti facio, ut paucos aeque
ac te caros habeam*, cf. Cic. F. 6, 21, 1 hiam tecum esse, ita mihi omnia, quae opto, contingant, ut vehementer veUm'.

^) Cf. ad ezemplum Cio. ep. 10, 12, 1 4ta te victorem complectar — ut magnam partem mihi laetitiae tua dignitas
adfert', de tota re v. Dahl p. 56.

^ Cuius tamen facultatiB adversativae hanc particulam non solam compotem fuisse, sed etiam 4ta* participem, similis
Vellei sententia testatur 2, 88, 3, qua aactor exponens, quam Ubenter Pompeiua honores appetierit, tributos sua sponte ab-
dicaverit, sic scribit: hit qui eos nt Ubentissime iniret, ita finiret aequo animo\ ubi coniunctionei inverso quidem ordine
sunt podtae, eadem tamen ratione atque Planci loco vertendae *Bwar — aber\

*) At fkm rectMem 8, 6 coniunctivum potentialem agnoscere maHm qnam post verba ipw ita 9um animo paratw vel
etiam posteriore aliquo loco *ut' inserere, cuius coniunctionis inserendae qui auctor apud Mend. in adn. nominatur, H. J. Miiller,
iniuria hoc loco nomen suum irrepsisse roganti mihi ipse liberaliter respondit ac Graevium nominandum putavit, cuius editionem
OreUius ad 1. inter Cratandrinam et Emestiaaam adnotavit. Immo verba ita 9wm an, par. ad sequentia, a quibus maiore
interpunctione segreganda videntur, eadem ratione referenda esse puto, qua prior sententia pertinet ad posteriorem Plaut. Men.
prol. V. 40 sq. *Ita illum dilexit, qui subreptust, alterum: illius nomen indit illi, qui domist', ubi, quanto opere filium surreptum
pater dilexerit, apparet ex alterius versus sententia et ipsa primaria; quattuor autem infinitivi, qui ibid. ex coniunctivo recutem
pendent, decussatim ita sunt dispositi, ut prius par supplementis praedicativis medium interiectnm sit, altenim utrimque additum.

8

18

Verba faciendi, quae ad circumlocutionem quandam pertinent, multa Plancus adhibuit: ^&cere,^)
consequi^ praestare'^ quae omnia in Planci epistulis, cum enuntiatum relativum vel pronomen antecedens
obiecti loco habeant, praeterea sententiam finalem,-) quae vocatur, asciscunt^ qua illud accuratius de-
finitur: 17, 3 Lepidus, qiiod ego desiderabani, feeif, ut mitteret, 7, 2 quod spero me consecnttirum, ut
sentiant, 23, 6 qiiod adhnc feeisti, idem praesfa, ut — stibomes.

In negatione *non^ post ut finale posita 8, 4 multis verbis interiectis vt — nofi esset periculmum,
praesertim cum ad unum adiectivum pertineat, non est, cur offendamus, sed Plancus etiam alteram
finalis sententiae partem explicans vim negationis triplici repetitione auxit: 23, 3 dedi operam deum
beniffnitate, ut et celeriter me redpei^em et hic discessus nihil fugae simile haberet: non miles uUus,
non eques, timi quicqunm impedimentorum amitterefur^)

Yix quisquam illius aetatis auctor saepius quam Piancus in fiuali sententia coniunctione superBedit,
qui in sola epistula unetvicesima quinquies coniunctione omissa sententiam adiunctam posuit: § 1 ante
verbuni orandi, ut D. Brutus 11, 11, 2; § 6 tribus coniunctivis locutioni 'dabo operam' sine coniunctione
praemissis,^) quae tamcn posita est 11,3 et 23,3; ibid. in verbis hortor te, ffnieiendum cures; §7 med.
denique, ubi solus coniunctivus cx rogandi verbo sequenti meam dignitatem commendatcm habea^, rogo,
eadem paragr. exeunte, ubi ex praemisso pendet rogo, in Hirfii locum me subdcLs.^)

Postremo nolim omittere Planci propriam formulam, quam exeunte ep. saepius usurpavit fac valeas
7neque mutuo diligas:^ 4,4 7,2 11,3 15,4 17,3 21,6; similis est clausula Ciceronis 15,8 extr. ep.
'peto, me absentem diligas atque defendas', cum in Planci ep. 7, 2 coniunctio legatur: a te peto, ut
diffnitati meae suffrageris, cf. 21, 2 et 8, 7 extr.')

3. De temporibus et modis.

Non solum coniunctionibus, sed etiam modis et temporibus quibusdam sententiarum conexum in-
dicari, ipsa nomina modi coniunctivi, temporis relati documento sunt. Nam cum re per se propoaita
modo qui vocatur indioativo utamur, coniunctivus ad actiones artius inter se coniimgendas pertinet.
Item tempora, si actiones pro tempore suo inter se referuntur, relata nominantur, sin tempora pro
primaria sua notione per se ponuntur, ita ut actionis tempus ad loquentis solum rcferatur, absolata.

Ita Plancus de isdem homiuibus 11, 2 receptum Antonium reliquiasque, quae cimi eo essent, habere
iu enuntiato relativo utitur coniunctivo temporis imperfecti relati ad perfectum praecedens anijnadverti,
paulo post in sententia relativa q^d cum Antonio fuenmt perfecto primariam tribut notionem et verbis

1) Negatione addita cum ceteros tum Plancum faciendi verbo substituisse committcre (4, 3 et 24, 8) iam supra p. 6
adn. 9 memoravi, cf. Seyffert-Miiller ad Lael. p. 19 sq.

^ Hac sententia reapse consilium significari, demonstratur huius modi exemplis: Cic. F. 1, 7, 10 'no succederetur, per-
fectum est*, 4, 4, 1 ; Caes. C. 3, 87, 3 ^factum est, ne contenderetur*, altero eiusdem scriptoris loco ideo iusigni, quod iu utroqne
ennutiato faciendi verbum invenitnr: C. 1, 19, 4 *id ne fieri posset — fiobat'.

^ Quae negandi ratio qnam prope ad sermonem vulgarem accedat, elegantissimi scriptoris usu demonstratur cum eis
collato, qui urbanitatis aut nullam faabent notitiam, aut, etiamsi habent, dissimulant. £t Cicero quidem illam adeo cavit, ut
ne particulam *nec' qnidem post prohibitivam *ne' poneret, cf. Schmalz Qr. 212 (in Iw. Miillers Handb. der klass. Altertums-
wiss. II ^, C. F. W. Mnller ad Cic off. 1, 91. At Petronius cap. 74 scripsit 'suadeo, non patiaris\ Vitruvium ne nosse quidem
particulam 'neve* Schmalz 1. 1. monet.

^) Similiter Pompeius scripsit (Cic. ad Att. 8, 6, 2) ^dabis operam, quam primum ad nos venias', neque Pompei locum
a Planci ideo puto longe abesse, quod ille scriptor verbum regens enuntiato secnndario praemisit, hic poBtposuit, neque
*ut' Planci loco inserendum puto, quod Andresen ad I. suadet, cum ipse Plancus in seq. paragpr. (§ 7) verbo rogandi tum
praemisso tum postposito hanc variationem sui arbitrii esse doccat. Schmalz (Gr. 209 ex.) Planci et Pompei epistulis ad
exemplum allatis de omnibus dicit : 'Diese Briefe sind als echte Dokumente der Umgangssprache iiberhaupt sehr reich an
einfachen Parataxen.'

^) Cf. praeter exempla, quae Schirmer progr. p. 16 attulit, Planci simile 24, 8 me dUigas rogo, Caelii 8, 11 extr. 'sic
agas rogo', Cic. 16, 4, 2 MUud te rogo, snmptu ne parcas', 6, 18,- 1 'rogo atque oro, te coUigas' ncc non F. 13, 1, 3 'oum,
idem ad te scriberem, rogasset'.

^ Qua valedicendi formula hunc scriptorem minim quantum delectatum esse nuUo exemplo ex alia ep. ad Plancina allato
Babl. p. 82 afiBrmat. (Progr. des alten Gymn. Bamb. 98. De epistularmn lat. formulis.)

D A Plinio in eius modi sententia coniunctionem saepius omitti quam poni ostendit Kraut p. 34 (Progr. Schonthal 1872).

16

^qm fdeninf eos signifioaty qui noii iam sunt/) cum maxima ex parte Antonii clade perierint vel ab
annis discesserinty cf. Phil. 8^ 33, quam rem sibi probabiliorem videri Plancus ipse ibid. paulo post
si nudw 86 A, confert praesenti verbi tempore pro futuro posito indicare videtur, cf. Andr. ad 1.

Diiigenter huno scriptorem absoluta tempora et relata distinxisse eo verisimilius est» quod varios
actionis praeteritae status suo quemque loco accurate signiiicavit : instantis 23, 6 futurum fuit, in-
ceptae 17, 2 posse ingredi coepit, cf. 15, 4, imperfectae 21, 3 ego suspicabar, perfectae 8, 1 tenuisse
svspensam; neque imperfectnm ex usu epistulari pro praesenti adhibuit, nisi temporis, quo
epifitula missa est, rationem liabuit, quod fecit dilucidc 23, 3 quevi triduo, cum has dabam litteras,
exspectabam, cf. progr. p. 32.

Neque in tempore futuro 11, 1 cum Tnemoria tenebo praeeunte futuro sensu)n4S es, neque in modo
indicativo, quamquam sententia est orationis obliquae,^) plus est offensionis quam in ep. D. Bruti 11, 10,4 extr.
'cum explicabuntur^. Immo tempus iuturum pro praesenti requiri potest in enuntiato relativo^) ep. 17 ex.
omnibus ero, qui bene merentur, ibid. in condicionali si merew', 11, 1 extr. si coffuosds, defende coU.
9, 2 extr. nisi fuerit, nihil — volo, sicut positum est post coniunctionem 11, 3 poUiceor, si modo volet,
cf. PoU. 32, 5 extr. *si voles legere — poscito^ Item in enuntiato primario 11 ex. quod si nihil profecero,
nihilo minus maximo sum animo consulto Plancum tempus futurum reiecisse Andresen ad 1. adnotat,
cf. 9, 2 extr.

Futuri exacti^) formam usitatissimam videro, cuius notionem ad simplicis propius accedere com-
memoravi progr. p. 32 adn. 22, in enuntiato primario Plancus adhibuit 21, 7 tu videtis,^) sicut Caelius
8, 13, 2 ^os videritis^, Cicero in sententia adversativa variata persona, non numero: Att 7, 3, 10 'sed
de re videro', 13, 23, 2 ^sed tu videris^, 6, 4, 1 'sed haec fortuna viderit^.

Praecipue in condicionali sententia praesens tempus constat futuro substitui, quod Plancus fecit
11, 2 si hoc se A. confert, cf. progr. p. 30 adn. 2. Idem fit infinitivo, ut vel in una ep. 24 inf. praes.
'venire' bis referatur ad hominem, qui venturus est: §'4 7ieque into^misit adfirmare se siiie mora venire,
§ 6 professus est se venire, quam dicendi neglegentiam sermonis cotidiani duceremus, nisi priore loco,
quae addita sunt, 'sine mora' futuram actionem prope praesentem redderent, altero verba ipsa Caesaris
indicanda viderentur Venio' dicentis,^) cf. progr. p. 27 adn. 20.

Post triplicis protasis futurum exactum 21, 6 Plancus pro futuro, quod exspectari potest, in apodosi
nec — pro vobis paratior fuit quisquam perfectum cum suo iure posuit, quod se cum aliis, qui in simili
aliquando condicione fuerunt, comparat, tum non invitus, ni fallor, adhibuit, ne necessitate demum aut aliorum
voluntate (cf. 6, 3) imperante ad rem p. defendendam paratus fore videretur, sed per se iam pridem iuisse.^)

>) Qiuure cnm 8, 8 extr. qm praefiterunt similiB temporis sententia ('praefaerunt* = non iam praesont) cum re indicanda
non conveniat, pro perfecto praeaens prae$unt, quod Wesenberg proposnit, cf. £m. alt. ad I., etiamsi Mendelssohn impro-
bavit, tamen scribendom existimo, sicnt eiosdem verbi praesens Plancns posuit 21, 4, cf. 11, 2 decitna legio veterana, quae
notftra cpera revoeata cum rdiquU eat, Andr. ad ]. Idem ille ▼. d. 21, 4 accenit (= praeterea accidit) eo, ut — conciamarint
hnic coninnctiYO vnlgo recepto temporis relati eundem modum *conclamarent' recte videtur praetulisse.

*) Cf. Andr. ad 1. — Futurum exactum in sententia rel., quae obliquae est orationis, a Flanco usurpatum 4, 3 hoc
umum tibi penuadef quantum — potuero, hoc — futurum ad Ciceronis exemplum simillimum potest revocari F. 2, 6, 5
'nnum hoc sic habeto: si — impetraro, me — debitumm', cf. ad Att. 7, 8, 11.

^ Eiaadem modi praesens 11, 1 extr. quod rdiquum est, tuum munua tuere est formulae cuiusdam, qua res instituta
ad finem perdudtar, cf. Cic. F. 14, 4, 5 'quod reliqunm est, sustenta te — honestissime*.

*) Huins temporis primam personam scriptores, ut certa loquentis de re exsequenda promissio pronnntiaretur, impera-
tiTo libenter adinnxerunt: Plaut Capt. 293 'seqnere — ego exquaesivero', Caes. 4, 25, 8 *desilite q. s. ego — praestitero',
Cic. A. 6, 1, 8 *tn invita — ^ ego accivero', Cael. 8, 17, 2 'exspectate — vincere coegero'.

^) In ennntiato relativo idem est usns futuri exacti potuero 4, 8.

^ Andresen ad 24, 4 hunc usum, quem ad primae potissimum personae verbnm finitum, cui in oratione obliqua inf.
snbstitnitar, pertinere dicit, exemplis confirmat: Caes. C. 8, 94, 6 iuemini, inqnit — : ego — confirmo', 0. 6, 29, 5. — Quin
miins verbi perfectum ^vici' in re futnra evaluisse perspicimus coUatis inter se his Ciceronis locis desumptis ex epistulis: ad
Caasinm F. 12, 6, 2 'qni si conservatus erit, vicimns' (cf. ad Att. 14, 20, 3) ad M. Brut. 1, 10, 4 'qui si steterit ~ satU
▼idemnr habituri praesidii'.

^ Deinde qnid cansae fnisse pntemns, cnr Plancns ep. 18 in. cognoscere potuieti perfectum praeferret, Cicero in sen-
tentia iimillima 12, 6 in. futumm, progr. p. 82 adn. 26 exposui.

Memorabilis est Planci locus 2A, 6 quoad ego nosse potui, ubi sententia, nisi onmia me fallont^ in-
finitivum praes. ^noscere' requiriti non inf. perf. ^nosse^^) Quem infinitivum etiamsi poetis ut versui
aptiorem concedimus^ quem adhibeant pro praesentis infinitivo^^) idem non licet solutae orationis scriptori.
Sed sive duarum locutionum ('quoad ego noscere potui^ et ^q. e. nosse possum') contaminatio, sive tem-
poris assimilatio^ (aut infinitivi ad verbum finitum aut verbi finiti ad praecedens sequensque fuit^ hic
statuenda videtur^ plebeio equidem potius quam urbano sermonihocgenusdicendiadsignandumputaverim.^)

Modus coniunctivus, quippe qui aptior sit indicativo ad sententias inter se copulandas^ plu*
rimum valet in oratione obliqua. Quem cum Plancus posuerit 17^ 2 coegt, qtiod et — posset, ad in-
dicativum redit pergens et quod — existimabam, minus quidem ex usu communi^^) suo tamen iure^ cum
ratio obliqua indicata sit ipsa verbi notione. Praemisso rursus hnius modi indicativo 15^ 2 rogavit (sc.
Lepidus) eoqiie magis, quod et A. — dicebatur et L. — habebat, licet orationis obliquae modum ex-
spectemus,^) scriptorem tamen, ut in altera enuntiati parte et indicativum et nomen proprium poneret
pro 'ipse — haberet', concinnitatis studio adductum esse arbitror.^

Et modi et temporis inconcinnitas apparet 18; 3 nam quae res — habebat, si — absit, ea nunc —
adfert. Hic pro condicionali 'si — absit' si temporalis posita esset sententia ^quoad aberat^, nuUa
esset ofi^ensio. Nam Lepidus ipse non prius contra Antonianos ad flumen Argenteum castra movisse
dicit 10, 34; 1; quam illos ad provinciam suam accedere audisset. Sed Plancum; cum, quo tempore
epistulam duodevicesimam dedit, num iter a Lepido iam confectum esset, nesciret (ep. 18 enim ante 17
scripta videtur); a temporali ad condicionalem puto transisse sententiam.^) Verum, quia praesentis
temporis condicio irrealis significanda est coniunctivo imperfecti; Plancus scribere debuit haberet, si —
abesset itaque prioris verbi moduS; alterius magis etiam tempus ofi*ensioni est. Attamen neque indica-
tivus enuntiati relativi plane est reioienduS; quia^ quae res nuUam habet dubitationem neque cuiquam in
dubitationem vocanda est; ad eam indicandam etiam in apodosi irreali indicativus suo est loco, et con-
iunctivi in protasi 'absit' ex prisca latinitate nuUo etiamdum inter potentialem et irrealem casum certo
temporis discrimine constituto similia afferri possunt exempla.*)

Omnino in Planci epistulis, etiamsi loDgiores et difi&ciliores circnitus non desunt, saepissime tamen,
quae epistularum est licentiay sermonis cotidiani simplicitatem et alacritatem comparere videmus^ ita
tamen^ ut aliquoties neglegentius eum scripsisse verisimilius videatur, quam, quae verba in codicibus
leguntuT; corrupta esse atque emendanda.

33=

1) Nam, com eim ez versu priore facile suppleatar, hoc, ni faUor, Plancus dicit: ^Caesar leigte, soweit ich ihn kennen
zn lemen vermochte (nicht aher: bo weit ich ee wiBsen konnte), eine durchauB maflsvolle und menBchenfreundliohe Gesinnung.'

^ Cf. Propert. 1, 1, 16 'potuit domaiBBe', 17, 1 *potui fugisBe'.

') Alia est ratio Plancoque cum ceteris communis, qua verbum finitum assimilatum est vel relatum : 4, 2 ad finalem sen-
tentiamiiiiise^uerer inrelativa quodtuoptimumputarea, similiter 8, Hut,quaepomceremwr(clil) — exUupraeitaremut.

^) Quam opinionem confirmari puto coll. Plaut. Men. 20 ^ti mater sua non intemosBe poBset' (bc. geminos) et Cic. Acad.
2, 67 hnater intemoscit geminos', 66 ^interaosci posse'.

^) Cf. CacB. 0. 6, 6, 3 *quod religionihuB impediri seBC diceret', Senr. F. 4, 12, 3 *quod religione se impediri dicerent*.

^) Cf. Caes. O. 1, 23, 8 ^Helyetii, seu quod — ezistimarent, eo magis, quod — commisissent, Bive eo, quod — con-
fiderent, — coepemnt^ Kraner ad 1.

^) Simile quid apud Senecam philosophum inyeni Nat. Q. 3, 4: ^miramur, quod acceBsionem fluminum maria non
sentiant; aeque mirandum est, quod detrimentum ezeuntium terra non sentit'. Idem in tertii lihri et qninto capite, quod
incipit a verbis *quidam iudicant', et sezto praemissis *quidam ezistimant' paulo post, quae ez alioram quorundum mente dici
yidentur, indicativo adhibito proponit, qua de re accuratius scripsit Hammelrath (I^rogr. Emmerich 1896 p. 11 sq.).

^) Cui rei non obstat adr. *nunc', quo ut praeterito praeseuB tempus opponitur, cf. 8, 6 in. et § 6 eztr., ita condicioni
irreali vera, cf. 4, 2.

^ Huius modi ezemplum Mendelssohn ad 1. e Lucretio 2, 1033 attulit, cf. Schmalc Gr. § 297 ; neque desunt ipBiuB Ci-
ceronis ezempla, yelut Or. 141 *Bi confitear (quod utinam possem) qui tandem — reprehenderet?' cf. Netuiil, Annal. pUlol. 91
p. 863 Bq. At C. Lilie (Coniunktiv. Bedingungssats bei indikat. Hauptsatz im Lat. Progr. des Humboldts-GTmn. Berl. 84}
huiuB loci nuHam rationem habuit.

21
TERTIA PARS.

DE VERBORUM DISPOSITIONE.

Verbonim dispofiitionein tribas puto contineri partibus^ quarum prima in verborum ordine versetur,
altera sit posita in concinna aequalium partium diBtributione^ tertia denique in numero orationis consistat.

A. De vepbopum opdine.

1. De singularam partinm coUocatione.

a. I>e fiiiibteoto, obteoto, piraedtoa.to.

Partium enuntiati is ordO; qui et cogitandi legibus et grammatistarum praeceptis conveniat^ in Planci
epifitulis non deest Ep. 17 quidem ineunte in pluribus sententiis continuis subiectum et praedicatum
hoc ordine sese excipiunt, cf. 24, 3 et 8 in. Sed maior fit verborum gravitas cum omni coniunctionis
vinculo reiecto pro nomine subiecto verbnm praedicativum primum sententiae locum obtinet: 23, 6
veniai Oaesar. Asyndeti vis duobus locis, qui inter se respondent, elucet: 9, 3 in. concupisco atUem mhil
miki: et temporis et rei — patior esse, 21, 7 ex. concupiscere me nihil oportet: habeo te et — et — .*)

Neque subiectum sententiae interrogativae praemissumquidquamhabetoffensionislS,^ in. adventtis
m. quid profecturus esset, vidi; 8, 4 extr. similis enuntiati subiectum denuntiatic duplici attributo prae-
ditum antecedit verba quam periculosa esset; bipartitae denique sententiae biceps praeit subi. 24, 1 extr.
amor ac itidicium utrum — an sit aUatui^, non f. dixerim.^) Neque audacius alias enuntiati
partes coniunotioni Plancus praeposuit: 8, 7 Iiaec (acc.) si, ibid. eos vero, qui — potuerunt, ut commen-
daios habeatis, 18, 3 mihi enim si, 24, 4 ad hoc robur — sive — sive, %1 de his rebus ut exdgeret.

b. I>e apposttlone.

Plancus, qui adiectivi superlativum ex usu communi enuntiato relativo recepit 23, 6 cum copiis,
quas habet firmissimas, idem insolenter segregavit appositionem a nomine suo 21, 7 fratrem meum tibi,
fortissimum eivem, nimirum ut pronomina iuxta poneret, sicut fecit 24, 1 tu mihi tecufn. In eadem
ep. § 4 accessit eo, ut milites Mus, cum Lepidus contionaretur, improbi — corrupti — conclamarint
viri boni paeem se velle, sive ^viri boni^ appositionis loco esse putas, sive, quia subiectum 'milites eius^
praeditnm attributis, longiore intervallo praecedit, hoc vocabulo subiectum recipi mavis, seditiosi certe*)
milites cum simulatione hoc nominativo indicantur, qui verbo finito ^conclamarint^ ideo videtur applicatus,
quod eo, cur addatur, causa continetur.

2. De aententia ineonte atque eztrema.

Primum sententiae locum ea saepissime adiectiva occupaveruut, quae ad rei magnitudinem pertinent,
quo ex numero magnus in omnibus legitur gradibus, quod adi., quo maior eius fiat gravitas, a sub-
stantivo suo segregari solet:*) 8, 3 ^nagnis saepe praemiis, 11, 3 maximo sum animo et maiore fortasse
cum mea gloria. Huius adiectivi vis repetitione aucta est 18, 3 duobus locis.*^)

>) Item, si yerbum verbo opponitnr, neque, qois fecerit, sed qnid factum faciendumve sit, quaeritur, praedicatum sub-
iecto antecedere consentaneum est: 21, 4 aut vindicarat Lep. attt sanarat, 8,8 sq. confimumduB erat •—; confitfnanAat — ;
dielmdae — , mmiendi — fiUmus, cf. Cic Cat 1, 9 'ftiisti' q. s. ; Caes. 6, 88 al.

*) Hanc Planci Uberiorem collocationem eo minus offendere dico, cum ne Cicero quidem verbo finito, quod est enuntiati
primarii, inter subieetum ceterasque secundarii partes interiecto illius nominativum obiecti accusativo commutavit 12,29,1 extr.
*cansa enim intellegis quae verba desideret', quo loco collato defenditnr simillimus einsdem alter in suspicionem vocatns et
iniuria temptatus : 4, 1, 2 hres vides quo modo se habeat', cf. Mend. ad 1. Quid quod idem scriptor elegantissimus ad Q. fr.
l, 3, 10 obi. Veliqua', ut primo loco collocaret, tota sententia optativa interiecta longiore spatio ab ultimo segregavit infinitfvo?

^ Minus recte viri boni gen. intellectus ad Antonium referretur, quocum ut bono viro Lepidi milites pacem facturi essent.

^) Cf. Caes. G. 5, 68, 5 *magna proponit iis, qui occiderint, praemia*.

') Eiusdem adiectivi gradationem a positivo ad comparativum Planco 8, 2 ut aui — magna ipte (codd. *in spe') ad
profieiendum impedimenta opponerem aut maiores oecasiones ad opitulandum ha^erem cnm Caesare (C. 8, ^, 5) et Pollione
(F. 10, 82, 1) commnnem esse Landgraf p. 46 adnotat (Untersuchungen sb. Caes. u. s. Fortsetxem, MUnch. WiIlL:0)rmn. 88).

24

Idem adi. cum ablativo modi conimiotiim est 23, 5 in. magno cum dolore paricidarum elapsus sum ets,
quem ablativum, quo maius pondus verbis tribuaturi genitivus ipsius nominis sequitur, cum pronomen
hoc fortasse loco exspectatum verbo sit postpositum; sententia, qua haec epistulae pars ad finem per-
ducitur, habet adi. similiter collocatum maiorem eis fnistratio dohreni attulit. Rursus 21, 4 milites eius,
cum Lepidus coneionaretur, quod pron. ^eius' attrihuti loco positum praecedit nomen proprium, quod in enun-
tiato secundario subiecti locum obtinet, hanc insolitam pronominis collocationem et simili Ciceronis loco
(Att. 5, 10, 1) et Lepidi nomine iam superiore paragr. (21, 3) prolato satis puto defendi atque excusari.

Primum sententiae locum constat nunquam concedi interiectioni 'mehercuW, de cuius forma hac
commentatione ineunte (p. 3) diximus; sed, si totius sententiae gravitas augenda videtur, verbo finito illa
particula, sin unius vocabuli maxima est vis, huic postponitur: 15, 3 cupio mehercules nullam residuam
soUidtudinem esse, 24, 6 dolenter meherctdes magis quam inimice facio;^) nulli tamen libentius quam
negationi: 18, 3 non mehercules horam constitisset, 23, 1 nunquam meh. — me paenitebit,^ Quod
idem fit simili locutione 'medius fidius' 7, 2 no7i medim fidius mediocri dolore adficiebar, ubi haec
asseveratio inter duo verba cohaerentia similiter interiecta est atque 24, 6 ^mehercules'.^

Durius sententia pronomine clauditur: 21, 1 indicabo temerarium meum consiUum tibi, cf. § 7 fratrein
mefim Ubi; 23, 1 si quid accidefit mihi, cf, 18, 1 accidit mihi; 23, 5 elapsus sum eis, 15, 3 ut occurreret
ei, cf § 4 occurrere ei,*)

3. De coUocandi legibus quibusdanL

Aequales enuntiati partes si inverso ordine redeunt, chiasmus efficitur, sin eodem ordine repetantur,
brevitatis causa liceat uti anaphorae nomine.^) Cicero quidem in brevibus praesertim locutionibus
chiasmum libenter usurpavit, cf. pro multis exemplis Phil. 13, 16 'natura efficit, adiuvat fortuna^
F. 10, 3, 2 'virtute duce, comite fortuna^; Plancus illi verborum ordini anaphoram plerumque praetolit,
etiam quo loco his, quae modo ex Ciceronis ep. attuli, verbis respondet: 4, 2 aut forturuie benefieio
tributa, aut meo labore parta, Eodem ordiue plura possessiva cum substantivis suis coniunxit A,4tne
inter aliena mtia nostra mala suam putent occasionem,^) inverso tamen ordine non plane repadiato,
cf 23, 7 sollicitudines meas — tua merita.

NonnuUis locis decussatim Plancus verba disposuit. Ita adverbia utrimque verbi formis
cinguntur 8, 1 cogitata iam pridetn maturo tempore enuntiare, nomina participiis 8, 4 aucto exercitu
auxiliisque multipUcatis, attributa ablativis ibid. § 7 m damno neae laudis rei p. commodo laetabar,
ibid. § 6 infinitivi supplementis vel provinciam tueri vel ire, quo res p. vocet, paulo post obiecta verbis
tradere — convertere et in versu subsequenti aut confirmare patriae sahitem axd pericuium possim
morari, ibid. § 5 verba comparativis tectius — tutiores. Haec tot chiasmi exempla cum una conti-
neantur epistula, quam Plancus ad senatum misit^ consueta sua coUocatione temperata hanc magis arti-
ficiosam consnlto eiun affectasse existimo.

Idem in attributis addendis interdum, ut chiasmum efficeret, de consueta videtur collocatione de-
flexisse, velut 23, 4, cf. progr. p. 9 adn. 39, quam tamen ter servavit 4, 1, cf 8, 2 extr. funestam orbi

^) Cf. Petron. 43 *puto mehercules q. s.', Vatin. F. 5, 10, 2 *omnia meronle cupio', Cic. ad Att. 2, 19, 2 *magi8 mehercole
quam yellem'.

9) Cf. Cael. 8, 16, 1; Cic. F. 9, 26, 2, Att 2: 7,2 16,2; 6: 10,1 21,7; PoU. quoqne 82,4 'aegre mehercules'. Eadem
interiectio coniunctioni adyersatiTae applicari solebat, itaque apud Ciceronem ^sed mehercules' legimus (F. 10, 19, 2), apud
Senecam philos. *at mehercules', apud Plinium in epp. saepenumero *at Hercule*.

3) Cf. Cic. ad Q. fr. 1, 2, 11, Cael. 8, 16, 8 eztr., Hirt ad Att. 16, 6, 3; Plin. ep. 4, 8, 6. Utramque particulam per ellipsin
(ita me Hercules iuyet yel amet) intellegendam esse docet WSlffL ad b. Afr. 16, 1.

^) Haec eollocationis asperitas Planco cum Qalba (10, 80, 1, cf. Hellm. 88 p. 25, qui et Plancl tria priora exempla
attnlit et M. Bruti similia addidit, cf. Schirmer p. 21) nec non cum Pollione (Sl, 2. 4. 6 et 32, 4 eztr., cf. Schmals p. 53 sq.)
communis est.

^) Hoc nomen Schmalz proposuit Lat. Stil. § 43 (ap. MUII. II * p. 556): Ausserdem ist wirksam die Stellung is der
Anaphora; hierunter yerstehen wir die Wiederkehr derselben Wortfolge im namlichen Satze oder auch in yerschiedenen
Satzen, z. B. Caes. b. 0. 2, 27 ^transire latissimum flumen' cet.; besonders eindringlich wird die Anaphora durch Wiederholung
des ersten Wortes, z. B. Cic. Lael. 74 *dispares mores, disparia studia sequuntur*.

^) Eisdem fere yerbis Liyius chiasmum conformayit 4, 58, 1 ez. % afoit, ut ez incommodo alieno sua ocoasSo peteretor'.

23 _

terrarum victariam et 8, 5, ubi, cuios modi mandata dedlsset, ablativis interpositis verbo — scriptura
explicavit. Quin etiam coniunctiones in partem huius collocationis venire forsitan putaveris, cum
condicionaii utrimque contiueantur particulae distributivae 'aut — aut' i, 2 si auty — auty si, copulativae
*et — et' coniunctione causali *quod' 17, 2 qmd et — , et quod,

Omnino ne Plancum verborum collocationem ad suum arbitrium direxisse putemus, admirabilis
impedit compositionis concinnitas^ de qua proximo capite dicturi sumus. Exquisita certe perpensaque
est collocandi ratio 23, 2 adiu-rvxi haec in loco eligendo, ftumen oppositum ut habereni, in quo mora
transitus essety Vocontii sub rnanu ut essent, per quorum loca fidditer mihipateret iter, ubi post enun-
tiatum primarium bipartitae finalis, quae accedit, sententiae primum quodque vocabulum ('flumen' et
' VocontiiO ad locum spectat ab illo electum, sequuntur praedicativa 'oppositum' et ^sub manu^ postremo^
quae loci electi condicio fluerit, explicatur enuntiato rel. addito, quod utrumque a verbis raodo allatis
segregatum est coniunctione et verbo finito una interiectis. Hic utrum subtilis collocationis elegantia
an concinnae distributionis sollertia admiratione dignior sit^ haud facile diiudicaveris.

B. De paptium aequallum dlstrlbutlone.

Pluribus sententiae partibus aequaliter couformatis coniunctiones aut omnino omitti aut, quot suut
membra, toties positas inter se referri notum est. Quae concinnitas apud Plancum quam plurimum
valet in binis membris copulatis, sed etiam in dissolutis eiusdem generis comparet, neque deest
in ternis sive copulatis sive non copulatis.

1. De binis membris aUqua coniunctione copulatis.

Aequalium membrorum varia sunt genera pro coniunctionum natura, in quibus eum nos cursum
tenebimus, ut exorsi a copulativis ad coniunctiones progrediamm* distributivas^ deinde adv^rsa-
tivis perlustratis potremo ad eas perveniamus, quibus comparatio aut condicio indicatur.

a. Ooiiliiiietio est eopulati^a..

Nomina subiecti loco suut posita 11, 1 et ipse et forturui, 8, 3; obiecti 8, 1 et hominum exs^pec-
tatio9iem et spem rei p,, 23, 4; 15, 1 et mihi et rei p,, 4, 4 et tibi et omnibus; attributi 9, 3 et tem-
poris et rei moderatorem, 24, 5 et illius et vestro iudicio, § 7 e/ rei p, et ipsius causa, Attributum
additamento auctum est 15, 4 ct audaciae perditorum et nostrae soUicitudinis finem; maximo idem est
ambitu 8, 6. Praedicativa nomiua ita sunt copulata 21, 7 habeo te ct amantissimum mei et — summae
atwtariiatis, suspensa ex praep. 18, 1 et ex litteris — et ex ipsis cogn,, ex adiectivo denique 17, 2
dignum aMquid et consulatu m, ct v. exspectatione,

Infinitivi ita copulati sunt accedente accusativo obiecti, subiecti, praedicativo: 18, 3 et Lepidum
tueri et exerdtum facere meliorem, cf 15, 3; 8, b et communem salutem muniri et nos armari; 8, 4
me — et simulasse invitum et dissimulasse cum dolore,

Tota enuntiata inter se respondent 23, 4 et adhu€ vivit et dicitur victunis, 18, 3 tantum ego et
confido et sic — despicio; primaria conectuntur praemisso utriusque duplici obiecto 21, 1 om?iia ei et
petenti recepi et ultro pollicitus sum, secundaria praemisso acc. pron. 7, 1 quae et tua exhortatione excepi
et mea adftrmatio7ie tibi recepi; rei totius utraque pars integro enuntiato relativo definitur 21, 3 extr.
Coniunctio praemissa est causae 15, 2 qmd et A. — dicebatur et L, — habebat, saepius consilii 7, 2
ut et nurw sentiant hom, et in posterum memQria teneant, 8, 3 et 5.^)

Priore membro negato respondet alterum affirmativum 21, 2 posse mc nec delibarc et subesse tamen,
cf Cic. 11, 21, 4 *nec metuam quidquam et cavebo omnia^

Negativa particula ad duo accedit nomina 11, 3 neqne ani^num nec diligentiam, Planci locum 8, 7
nec uila spe decipi nec idlo metu terreri conferas veUm cum Poll. 32, 5 *neque vendere ullis praenuis

1) FinaliB flentoiitiae priori membro conitmctio addenda videtur (cum Lambino, cf. Mend.) 23, 3 M^ e^ ipaiiwflk — hom,
Xabtrei^ ti ego me coniungerum, Biont fiaotam est paragr. inennte ut et ederUer me roeiperem et hic discessm — haheret.

24

nec — metu — deminuere'; ipsius Planci inier se sunt comparandi: 24, 8 Tteque — puiamm, neque
famefi conimumri su7nus; 4, 3 neque — discreparepn, nec 7iunc canimittam.

Goniuuciionis repetitae et copulativae et distributivae singuli exstant loci minus aoouratae
aequabilitatis : 17, 2 quod et posset et quod — eocistimaba^n; 8, 2 ut aut celeriter poUicendo — oppo-
fierem autj si — temperavissem, — haberem,

b. Ooiiiuiiotio est cUcitrlbutl^a.

Paucis locis aut soli alteri membro tributum est negatione aut verbo graviter et signifioanter
praemisso: 9, 1 7iihil 7m tibi — aut te ceteris recepisse laetor, 23, 3 ;eon quicquam imp. amitteretur
aut interciperetur; 23, 6 vefiiat C. — ; aut exerdtus mittatur.^)

Vel a Planco ut a ceteris adhibetur et duplicatur, si duae, quae fieri possunt, res in eius, qui agit,
arbitrio positae sunt: 23, 2 consedi eo cons^ilio, ttt vel celeriter aecedere vel salutariter reeipere me posseni;
coniunctionibus et verbis repetitis 15, 3 vel quod — possem, vel quod — possetn.

Coniunctione 'aut^ iterata nomen nomini opponitur 18, 2 aut pertitmciae fneae aut tinuni, quorum
utrumque bipartito enuntiato insequenti explicatur: si aut — 7ion subUvassem aut ipse — me remo-
vissem; similis ratio exsistit colh 23, 7 aut ex amore aut ex iudieio tuo et sententia iaterrog. 24, 1 extr.
Eadem particula repetita adverbia seiuncta sunt 9, 3 aiit sero aut exigue in sententia negativa, in affirmativa
participia 24, 6 aut oppressum iam belbim esset aut — extmsutn, ablativo utrique addito 4, 2 bom
aut fortunae bemficio tributa aut meo labore parta, infinitivi cum obiectis secemuntur 8, 2 aut sordidum
quidquam pati aut pemiciosum coficupiscere, ibid. § 6 extr., verba finita 21, 4 aut vindicarat L. atit satmrat,
enuntiata denique coniuncdone condic. praemissa 24, 8 quod si aut Caesarse 7'espexerit aut Africanae legumes
celeriter venerint, cf. 18, 2 extr., repetita eadem particula post alterum *aut' 4, 2 si aut aliter sentiretn —

aut si dubitarcfn.

c. Ooiilunotlo est eL€\ireirmeMrvcu

luterdum Plancus ita aequalem partium distributionem instituit, ut fictae veram causam opponens
negativam sententiam praemitteret, affirmativam adderet coniunctione adversativa, velut 8, 1 extr. 7io7i
enim culpam videri volo 7*€dsmisse, sed enuntiare, 24,2 nmi potentiae meae causa — sed; 8, 3 neque
nudi — sed — C7nn facultatibus acced., 24, 6 neque ego superiora repetam; sed.^

Prioris membri sententia corrigitur quodam modo 8, 6 7i07i solum bene sperare, sed explorate
iudicare,^ particula ^quoque^ addita alterius membri vim imminutam potius putaverim quam auctam
21, 5 71071 7nodo honarem, sed misericardiam quoque defutuntm; quacum superlativus 'plurimum'
miuus apte videtur convenire 24, 7 7mdtum videntur — proficere posse, phirinitim — tu quoque,
quo loco utrum concinnitatis an brevitatis causa auctor ita scripserit, ambigi potest.

Amplificavit Plancus sententiam 17,2 non solu7n hortatus sum, verttm etia^n cocAfi, cf. Cic. ad
Att. 4, 1, 6, cui tamen locutioni Cicero in epistulis saepius supposuit eam, quam ab initio dilexit,
^non modo — verum etiam^. Ab hac locutione ut prope absunt Ciceronis de am. 43 ^non modo —
sed potius^ et Tusc. 2, 11 'uon modo — sed multo magis^, ita non longe abesse Plancinam 7, 1
7iec te magis defensorem 7mhi paravi, quam praedicatorem — esse volui demonstratur simillimo loco
Cic. ad Att. 1, 16, 1 extr. 'te non solum auctorem, verum etiam spectatorem desideravi^^)

*) Caesar in re simili ^veP nsurpavit G. 4, IG, 5 et 6 *orabant, ut sibi auxilium ferret — vel — exercitnm modo Khenum
transportaret'.

^ Qua sermonis ubertate imprimis auctor belli Afr. delectatus est, cf. 16, 2 'Non sum tiro, Labiene, sed de leg^one X.
veteranus', 13, 1 *aciem — non peditum, sed equitum'.

3) Caesar itidem scripsit G. 7, 54 extr., cum Cicero *non modo — sed' praeferat (cf. pro Planc. §76 *non modo lacri-
mulam, sed multas lacrimas\ Schmals ap. MuU. II' p. 469) neque tamen illam locutionem respuat (cf. pro Planc. § 73 *non
lacrimis solum tuis, sed animo, corpore, copiis', Landgr. ad Rosc 62, Hellm. act sem. Erl. I p. 158 sq.).

^) Tacitus, utpote qui brevitati quam maxime studeret, in altero sententiae membro omissa coniunctione adversativa
contentus erat particula *etiam' Ann. 4, 36 in., cf. Nipp. ad L, sola particula *quoque' Hist 2, 27.

_ 25

d. Oonimiotio est eomparatioiiis et ooucUoioiiifii.

Sive comparativae locutiones adhibentur: 4, 2 7ion magis prudentiae plena — qtiam fideUtatis,
17, 2 nofi inagi^ sibi quani rei p, convahiisse; 18, 1 err(n* esf magis quavi ndjya, 18, 1 consi-
lium — j)ericu1osum m, q. tutum, 24, 6 dolenter mehercules m, q, inimice; 18, 3 potius periclitari
rolui — quam nimi^ cautus riderif 8, 3 med. ab re publica p. moderata q. nh rmo infinita, eadem
paragr. extr. p. cum pluribus — q. cum paucioribus, cf. prius quam 8, 1; 7, 2 extr. non mimis
posse te quam^ velle, 11, 2 n. m. furiosa — q.; sive, quae rei condicio sit, bipartita indicatur periodo,
cuius altera parte continetur ^n 8, 7, si autem 9, 3, si vero 11, 2, utraque sive 24, 4:*) auctorem et
varietatem spectasse et concinnitatem nemo non videt

2. De binis membriB diBSolutis.

Aliquotiens, ne oppositionis vis frangeretur, Plancus repudiata coniunctione, quod maximi ponderis
erat vocabulum, ceteris praeposuit. Pronomina personalia sic collocata premuntur 17, 2 mihi pru-
dentiam defuisse seiut, nan illi fidelitatem.^) ^lpse' pron., si subiecti loco est positum, non patitur ullam
additam particulam, atque, ut Caesar saepe legatis, ita Plancus fratri, qui equitatui praeerat, se oppo-
suit 11, 2 bis, 15, 3.^) Qua tamen insigni verborum collocatione tantum abest ut aequalis verbonnn
distribntio perturbetur, exsplendescit etiam clarius, velut 9, 1 pervidere te spero, coffniturum magis recipio.
Ennntiata dissoluta ut compositi enuntiati exempla supra tractavi (p. 16).

3. De temiB membris sive copulatis sive non copulatis.

Coniunctio copulativa trium nominum nulli tributa est 24, 1, sive recte hoc loco sive falso rcpetita
suut observantia, ijidulgentia, adsiduitate, nulli deest 9, 3 et numero et genere et fidelitate. Simili
ratione ^nec' ter ante substantivum legitur 11, 3 iiec animo nex^ benevolentia nec patientia, ter ante in-
finitivum 21, 6 7iec depugnare, si occasio tulerit, 7iec obsideri, si necesse fuerit, 7i€C mori, si casus in-
ciderit, ubi trium verborum, quae cuiusque sit condicio, subsequeuti enuntiato explicatur et ipso temis
verbis composito; tria nomina, quorum attributa in maiorem deinceps ambitum crescunt, suum quodque
habent ^veF 4, 1 extr.; eadem particula ter est posita ante sententiam causalem 24, 5, quater aute
infinitivum 8, 6.

Tria sunt membra non copulata 8, 6 legiones — proiinciam — auxiliorum tantas copius; quartum
intervenit 21, 5 exercitimi fideliss., auccilia max., pri^icipes Oalliae, provinciam cunctayn. Tertium
Plancus particula 'que' adiunxit 8, 6 extr. exercitum, auxilia provinciamqtie. Eadem ratione nomina
et enuntiata copulantur 15, 1 se, liberos urbemque (cf abstracta Cic. P. 12, 23, 4 'fidem, diligentiara
prudentiamque); egi, ut — succurreret, se — putaret obseqtiioque — abuteretur; quod hoc loco praeit,
verbum regens sequitur 21, 6 exercitiwi — Iiabeam, provinciam tuear omniaque integra servem, dabo
operam. Bis posito *neque' tertium enuntiatum coniunctione ^et' adnectitur 24, 1.

Temum membrorum primum quodque caret coniunctione 11, 3 f7'atre 7neo et Laterense et Furnio
nostro, 8, 2 in ea fortuim — et ab ea vita — et cum ea spe, 17, 3 fac valeas nieque ditigas dignita-
tetnque meam tumris.

c. De nximero orationls.

1. De aequabilitate.

Etiamsi in fori causis orationis numerum plus valere quam in universo epistulamm geuere
concedendum videtur, quia epistulae, quibus res gestae exponuntur, per longiores sententiarum com-
prehensiones profluere solent, cum is, qui causam dicit, minutioribus membris orationis saepius insistat:
tamen, cum (nt ait Cicero Or. 198) omnis oratio aequaliter constanterque ingredieus numerosa habeatur

>) Quod coniunctum cum uno praedicato idem valere, quod *si vel — Yel\ Andresen ad 1. admonet.
') Coniunctio admissa est 8, 7 miAt qwdem ipsi — ; eo8 vero, 15, 4 ego tafnen.
') Cf. 9, 8 equHe$ — praemisi. ipH — capiom.

2r>

Planci quoque epistulae niimero non carent^ namque eam habcnt concinnitatem; quam numerus
sequatur necessario. Concinnitati autem atque aequabilitati hunc scriptorem enixe operam dedisse supra
ostendi et utroque huius partis superiore capite nonnuUos iam locos verborum collocatione partiumque
aequali distributione illustres enotavi.^)

Ut 9, 1 ex. terna verba inter se respondere vidimus^ eadem fere ratione quinum verborum duo
membra similiter cadunt 7, 1 qiiae et tiia exlwrtatiom excepi et mea adfirniatione tibi recepi; sequuntur
duo codem verbo clausa: non minus — quam — volid, nec — mayis — , quam — volui: 21, 1 in.
et ibid. ex. enuntiati secundarii septena verba quinis primarii succedunt, posteriore loco septem verbis
praemissis his: non licuit diutius bene de eo sperare,

Saepius Planci comprehensio e quattuor constat partibus^-) atque ll^ 3 primario enuntiato bis
praemisso utrobique secundarium sequitur e Ciceronis praecepto'*) longius do quidem ego operatn,
nt etiwn Lepidum ad htiius rei societatem incitem, otnniaque ei opsequia polliceor; si modo rem p,
respicere volet; duae causales sententiae multo longiores sequuntur 17, 2 sed ego eum 9ion sohnn
hortatus sum, verum etiam coegi isto proficisci, quod et — iuare jyosset in ca^tris, et quod — indigere
existimabam.

Aequalia fere circuitu sunt quattuor enuntiata, quorum cuique priori, quodcunque sequitur, ut
superiori subiunctum est, 18, 3 scd non possum non exhorrescere, si quid intra cutem subest vulneris,
quod prius noccre potest, quam sciri curarique possit, itera aequalia 11, 2 si nudus hoc se Antonius
confert, facilc mi videor per me sustincre posse remquc publicam cx vestra sententia administrare,
quamris ab cxerciiu Lepidi rccipiatur, si quidem sententiam primariam ab utroque latere secundaria
cinctam duarum partium esse statuimus, quarum utraque infinitivo clauditur; nec minus aequaliter 17, 2
quod si latro praecognito nostro adventu ntrsus in Italiam se recipere coeperit, Bruti erit officium
occurrere ei, cui scio mc consilitnn nec animum defuturum sententia condicionali divisa sena fere
verba comprehenduntur. Summa efficitur concinnitas 21, 6 nec depugrmre, si occasio tulerit, nec
obsideri, si necesse fuerit, nec mori, »i casus ifwidetit, pro vobis paratior fuit quisquam, nam binis
terua verba ter respondent, postremo quinque sunt addita.

Paulatim crescit quattuor membrorum circuitus 17, 3 fac valeas meque mutuo diligas digmta-
temque meam, si merear, tuearis, sicut adhuc singulari cum bcnevolentia fecisti; duplici ascensu idem
fit membris librarii interductu int^r se divisis 11, 1 primae tuae sententim infijiitis cum muneribus,
posteriores ad tempus arbitriumque amiwrum meomm compositae, oratio assidun et perpetua de 7ne,
iurgia cum optrectatoribus propter me notissinia mihi sunt.

Rursus, ne, qui legeret epistulas, satietate afficeretur, primaria sententia bipartita aequales fere
partes tres sunt constitutae 17, 2 qitod si qui vestrum non probabit, mihi pmdetitiwn in consilio de-
fuisse sciat, n<yn illi erga patiiam fidelitatem; secundaria divisa 11, 1 non mediocins adhibenda mihi
est curu, ut rei p. me civem digmim tuis Imidibus praestem, in amicitia tua memorem atque gratum;
quo utroque loco haec triplex periodus sequitur quadruplicem.

Summa vero aequabilitas apparet 24, 1, ubi, quotquot sunt sententiae, singularum tema con-
stitui possunt membra et verbis, sicut sunt, interpunctis aut e conexu compositis hi numeri efficiuntur:

3, 9, 5; 4, 6, 4, 3 4 5, 3 3 4. 5, 7 6; 7 6 5, 3.

>) £o loco, quein primo buius partis capito oxounte posui (23, 2), enuutiatum primarium praemissum adiunxi haee
in loco eligendo ideo maiore, quam ab cditoribus posita est, interpuuctione a verbis sequentibus segregare velim, quod duobns
explicatur enuntiatiB, quorum utrique scntentia relativa adiuncta est. Bequisitam interpunctionem Orelli et Klotz-ante voc.
*Vocontii* posuerunt.

^) Cf. Cic. Or. 221 *Constat enim ille ambitus et plena comprebensio e quattuorfere partibus, quae membra dicimus,
ut et aures impleat et neque brevior sit quam satis sit neque longior\

3) Cic. de or. 3, 186 *membra illa modificata esse debebunt, quae si in extremo breviora sunt, infringitur ille quasi ver-
borum ambitus — . Quare aut paria esse debent posteriora superioribus, extrema primis, aut, quod etiam est melius et
iucundius, longiora'.

st

Tanta hoc loco est conoiimitas^ tit tna membra tripartita ab utroque latere triplici senteniia cinganior^^)
addatur sententia interrogativa^ suspensa ex tribus enuntiati primarii verbis non facile diQcerim, similiter
atque sexta huius epistulae particula tribus verbis clauditur exputare iwn possunij septima totidem
plunmmn ipmm itiero,

2. De oratione nnmerosa.

Numerosam orationem proinde atque versum poeticum 'intervallorum longorum et brevium varietate'
effici constat, cf. Cic. Or. § 187 f) sed, cum in versu certus sit pedum ordo atque definituS; in oratione
neque genus pedum praescriptum est neque numerus constrictus atque circumclusus.^ Qui numerus
etsi ceteris orationis omamentis aliquanto serius est notatus atque cognitus, orationis tamen eo privatae
negat idem Cicero uUum esse impetum demonstratque exemplis (Or. 229 sqq.).

Tantum autem abest ut versus similitudo anxie appetatur, ut integer versus per imprudentiam
profusus vehementer vitiosus a Cicerone iudicetur (Or. 189).^) Minimae quidem offensioni est senarius
iambicus, in quem apud Plancum ita exit sententia 24, 7: auctofitafem, plurimum ipsum iuvero,
neque indecorus in oratione soluta est versus heroi exitus, qui aliquoties in Planci epistulis legitur,
velut 7, 1 extr. cogiwscere posses, 23, 1 interciperetur.

Id vero Planci praeter ceteros proprium videtur, quod idem fere numerus saepe per plura verba
trisjllaba continuatur: 8, 2 magnosque honores — complures — v^idebam, §4 extr. ex casu conlegae videbam,
§ 5 in media sententia communem salutem muniri,

Epistula ineunte Planco diiambum non displicuisse plures epistulae testimonio sunt: 4, 1 gra"
ti^mae, 15, 1 his litteris. Sed in primis quoquc sententiis nonnullae epistulae numerum praebent re-
petitum. Ita duodevicesimae epistulae singulae particulae a tribus vel plus tribus brevibus syllabis
incipiunt: § 2 et 4 itaqm, § 3 itaque potius, § 1 quid in animo; septimae epistulae utraque paragr.
a paeane'^) initium ducit: § 1 phira tibi, § 2 non meditis,

Prima tamen epistula Plancus orationis numerum minus videtur dUigenter curavisse quam extrema,
non iniuria, quia (ut ait Ciccro de or. 192) 4n oratione pauci prima cemunt, postrema plerique^

3. De sententiae conclusione.

Etiamsi oratio debet ^tota a capite ita fluere, ut ad extremum veniens ipsa consistat^, tamen quam
maxime exeunte sententia orationis numerus apparet, ^cum aures extremum semper exspectent in eoque
adquiescant' (Or. 199).«)

In his epistulis sententiae conclusio, quae clausula vocatur, saepissime ditrochaeo efficitur quaternis
vel quinis (semel 18, 1 sex) syllabis postremo vocabulo comprehensis:') 4, 2 sanctitatem, §4 occasionetn;
7, 1 siim pef*seeutus; 8, 1 cnuntinre, § 3 accederemus — existimarent, § 5 excubare; 15, 1 in. pertinerey
§ 1 ex. abuteretur, § 2 tramierunt ; 17, 2 existimabam; — fidelitatem; 18, 1 obtrectationem, § 3 constitisset :
— abstraxissent: — eQccitarit; 21, 2 denuntiabat, § 6 vindieetis, — permanebit; 23, 7 iueundiora; 24,4
deducereynus. — contulisse,

1) Sin^lari huic sententiarnm aeqnalitati etiam trium nominum *observantia, indnlgentia, adsidaitate* parvo intervallo
repetitomm insolentiam condonari par est.

^ Cf. Cic. Or. 190 extr. ^sit igitnr hoc cognitnm in solutis etiam verbis inesse numeros eosdemque esse oratorios qni
sint poetici', § 188 *nullas est igitnr numerus extra poeticos'.

') Cf. Quint. 9, 4, 60 Versus semper similis sibi est et una ratione decurrit, orationis compositio nisi varia est, et
offendit similitudine et affectatione deprehenditur'.

^) Cf. Or. 201 *eadem cum faciamus quae poetae, effugimus tamen in oratione poematis similitudinem' ; § 194 *aliud
enim qniddam est oratio nec quicquam inimidus quam illa versibus' ; 227 *numerus — non modo non poetice vinctns verum
etiam fugiens illum eique omnium dissimillimus*.

^) Quem ^moUissimnm esse numerum eundemque amplissimum* praedicat Cic. Or. 192.

*) Cf. ibid. *plerique censent cadere tantum numerose oportere terminarique sententiam', de or. 3, 192 ^clansulas ^ di-
ligentius servandas esse arbitror quam superiora, quod in eis maxime perfectio atque absolutio iudicatnr'.

^ Cf. Cic. Or. 216 extr. *sed hos cum in clausnlis pedes nomino, non loquor de uno pede extremo: adiungo, quod
minimum sit, proximum superiorem, saepe etiam tertium'; de or. 3, 193 *duo enim aut tres fere sunt extremi servandi et
notandi pedea*. — Ditrochaeus in dausula vel dichoreus quanta apud veteres in gratia fuerit, Cicero ostendit Or. 214.

4*

28

Spondeum PlancaB, ut aliquam oratiom dignitatem adderet, m conclusione saepius duplicavit:
17, 1 confecturum, 18, 2 reniovissem, 21, 2 exspectarem, 23, 3 ex. expectabam, 21, 6 perturbeniur.

Ad gravitatem augendam omnes fere octavae ep. exeuntis sententiae baccheis aut molossis
terminatae sunt 8, 7: laetabor; — accedam, — commefulo, — paratm; atque repetito eodem numero
postremis duobus vcrbis: peteiidum videtur, Idem numerus suo est loco in postrema cp. (24), quani
cum cura et dolore se scripsisse ipse § 6 af&rmat: praccipue § 3 resistat. — tironnm, — habemus,
§ 5 videtur, § 6 extrusum, — non possum,

At nona epistula, cuius quam grata sibi fuerit fama, Cicero ep. 14 in. palam profitetur, brevium
syllabarum, quae in sententiarum exitu leguntur, volubili numero multo proclivius labitur, cf. § 1 ex.
recipio, § 3 impediar, — faciam; — opposierit, — capiam^)

Neque tamen solum in universis epistulis, sed etiam in singidis eiusdem epistulae partibus pro
argumenti varietate numerus variatur. Epistula quidem undecima ineunte, qua Plancus, quam grato
erga Ciceronem animo sit, non sine gravitate pronuntiat, a dispondeo imniortalis initium ducens sententias
molossis vel baccheis terminat, cf. 11, 1 dum vivam; — nofi possum; — tenebo,^) Bursus § 2 ex. duo
crctici perditos opprimant nonne alacritatem fortiter aggredientis significare videntur, religionem vero rite
spondentis, quod praeit, part. fut. spondiaco numero praestatumm, alterum, quod sequitur, defuturam?

Cum plerique paeana pedem aptissimum ducerent orienti orationi vel mediae vel etiam cadenti, hoc
loco Cicero creticum illo aptiorem iudicavit Or. 192. Quem Plancus secutus creticum cum alioqui adhibuit,
velut 15, 3 extr. subseqtmr, 17, 3 uterer, 24, 1 ex. dixerim, tum in valedicendi formula, quam supra
mcmoravi, fac valeas nieque viutuo diligas ep. ex, 4. 7. 15. 17. 21, quo postremo loco *mutuo' deest.

Plancus igitur orationem suam e Ciccronis praecepto (Or. 195) cavens, 'ne uumerosa esset^ ut
poema, neve extra numerum, ut sermo vulgi^, cum ODinem tum cadentem variis numeris temperavit
legentiumque satietati eo facilius occurrens, quod neque verba eius neque sententiae pondere carent,^)
suo quemque loco aptissimum numerum adhibuit.

QUARTA PARS.

DE ONIVERSA EPISTULAROM ELOCOTIONE.

Cum praeter aptum verborum delectum, flexionem, constmctionem, dispositionem scriptori videndum
sit, ne sermo obscuritate impediatur, ne laedatur inconvenientia, ne nimia locutionum similitudine
copiave dictio langueat aut deficiat inopia vel etiam indigentia, ne denique oratio tropis fignrisqne,
quae eius omamenta sunt, nuda sit atque despoliata, de his deinceps rebus disseram, ut, quantum
singulis Plancus rebus satisfecerit, perspicere possimus.

A. De persplcultate aut obseurltate.

Ex Planci epistulis, quid quoque loco significetur, eo facilius potest cognosci, quod in plerisque
certus sententiarum cursus tenetur. Primo enim auctor Ciccroni pro eius erga se meritis gratias agere
solet, deinde, quae sit praesens rerum condicio quaeque proximo tempore exspectanda, exponit,
postremo totum rei publicae se devovet dignitatcmque suam tuendam commendat, cf. ep. 11; quarum
partium primam et postremam ab homine vehementer sollicito etvalde occupato reici non mirabimur, cf ep. 18.

1) Hanc incitatum namerum ante bisjUabas verbi ^posse^ formas saepias deprehendi: 21, 2 ex. ederiter pouem 24, 4ex.
proficere poaset, § 8 accipere possit,

3) Praeterea quo loco Plancns Ciceroni gratias agit, 24 in., quod clausula paennltimam proceram habet, similis atque 11, 1
numerus apparet, sed cum sententiae in yerba quadrisyllaba plemmque exeant, in choroum vel dichorenm eas desinere sta-
tuemus, cf. eum pudore; — graiiarum actionem, — orationia, — probare.

3) Cf. Cic. F. 10, 19, 1 *litterae tuae mirabiliter gratae — gravitate sententiarnm afque verborum', ep. 12 et 16 in.;
Or. 197 'quadrandae orationis industria — latebit eo magis, si et verborum et sententiarum ponderibus utemor*.

29
1. De verbis inter se referendiis.

Postremae Planci epistulae verba ex eo tempore (24, 6) relata ad apodosln aiit oppressum cei,
qiiod Andresen ad 1. voluit, nullam habent vim, immo repugnant adverbio iamj sin condicionali assi*
gnamus sententiae »i venire vohdsset, sicut eadem recepta sunt protasi a Cicerone Phil. 5, 30 extr.,*)
optime conveniunt cum sentcutiarum conexu, ex quo Caesar a Planco ab illo tempore, quo se ventiu*um
promiserat, usque ad praesens frustra exspectatus est; longiore autem spatio suae sententiae verba
praemissa sunt, ut antecedenti comparativo snperiora opponerentm\*)

Quod ad Caesaris nomen attinet subinde hac ep. repetitum, si de adulescentc agitur, quocum solo
tum auctori res esse potest, non est, cur amplius quid addatur; alterius mentionem fieri 24, 5 in fami-
liaritate Qiesaris et paucis versibus post ex tam iiisigni amicitia mea atque Caesaris ex verbis se-
quentibus facile potest cognosci: idvo illo et himc fiUi loco illius — iudicio supstituiumr)

Attamen a Marco fratre Lucius Antonius in Planci ep. 15, 3 sccernitur hoc praenoraine addito,
cum ille nomine gentili^ satis notatus sit, cf. 11, 2 et 15, 2.

2. De sententiiB dissolutiB.

Sententiam neque adiunctam neque subiunctam sive a proxima dirimis sive alteri mediae inseris,
utrumque ad vim potius vcrbomm quam ad obscuritatem augendam pertinere Planci exempla testantur.

a. De a.syiicloto.

Non minuitur sententiarum perspicuitas asyndeto. Ita posterior sententia, qua prioris causa conti-
netar, cum coniunctiones habeat inter se respondentes, faeile caret coninnctione causae 21, 7 concupiscere
me nihil oportet; habeo te et amanti^simum mei et — summac auctoritatis et altero loco simillimo 9, 3
corunipisco autem nihil mihi — / et tcmparis et rei te moderatorem f. patior esse. Priore rursus sen-
tentia, quae alterius est causa, continetur 11, 1 primac — posteriores — sunt: non mediocris adhiljcnda
mihi est cura;*) 24:, i aliqncmto — propius esse, quod ad Caesarem attinetj videbamus: nihil destiti eum
litteris hartari**) sed coniunctiouem eonclusivam, velut 'quare, itaque^ ideo a scriptore repudiatani esse
puto, ne negatio primo, quem obtinet> loco pulsa vi sua privaretur.

b. I>e parentliesi.

Parenthesin Plancus saepius adhibuit complexione plerumque non turbata; nam praeter longiorem
7, 1 brevis statuenda est 9, 2 ita — liberetur et 24, 6 quicquid — facio, statui potest 4, 3 optabilis

>) Haec sunt yerba Planci 24, 6 neque ego superiora r^etatn, aed ex eo tempore, qao ipse mild profemis est se
ifenire, 8% venire voluiseet, aut oppreseum iam bellum esset aut — extriiaum; haec Ciceronis Phil. 5, 30: *si ex eo teraporo
dies nullus intennissus esset, beUum profecto nullum haberemus'.

^) Aliter res se habet in Matii ep. 11, 28, qui § 6, postquam Caesarem iiominavit, quem sibi oreptum toties dolet,
Caesarem adulescentem semel commemorat.

3) Quod tamen ipsum 15, 3 in. inter verba equitatu meo et equitatum eius, ut Iioc prou. habeat, ((uo referatur, sicut
Andresen ad 1. voluit, restituondum puto Lepidi nomine versu ante et post scripto. Quod nomen omissum nego excusari
loco Caelii 8, 8, 4, quem Mend. attuUt. Huius enim alia est natura, quod Caesaris nomcn iUo tempore, quo ep. missa est,
in omninm ore fuit et memoria ,eo usque, ut GalUarum nomine paulo ante prolato, quis decessisset, nemini, nedum Ciceroni,
dubium relictnm esset, cum enm decedere legeret.

^) Cum cansaH praemisso haec simiHima sequitur sententia ap. Caes. G. 8, 20, 1 ^non roediocrem sibi diligentiam
adhibendam inteUegebat'.

*) Difficultatibus admodum impedita est sententia 4, 4 8um in exapectatione otnnium rerum, quid in OaUia citeriore,
quid in urbe mmse lanuario geratur, ut sciam; nam postrema sententiao verba 'ut sciam' longiore enuntiato bimembri
interiecto ad prima non facile possnnt refcrri et Plancus, cum ipse illo tempore exspectatione suspensus teneretnr, si se in
exspectatione esse dixisset, vitiose vel insolentissime locutus esset, cf. p. 8 adn. 8 sq. Sed ipsa, quae sequuntur, verba *in-
terim — hic -* sustineo* hac demum sententia auctorem de se dicere coepisse, superiorem alio pertinere ostendunt, cf. 24, 8.
Comipta igitnr verba osse cum pateat, qua ratione emendari possint, quaeritur. Imperativo ^cura' pro indicativo iUo ^sum*
recepto, qua nuUa fere lenior mutatio reperiatur, et postrema verba *ut sciam' faciUime puto huc referri et subsequentia *in
exspectatione' inteUegi posse, ut in Cic. ep. 15, 4, 5 4nterea in hoc tanto raotu tantaque exspectaUone maximi beHi rex
Deiotaras — mint', cf. 11, 15, 1.

**-) In asyndeto igitur nihil causae esse puto, cur eiectis verbis *ad — attineV enuntiatum praemissum secundarium
reddamus, neque, qua circumlocutione subiectum bis indicatum vidimus (9, 2 23, 6, cf. p. 9), eadem obiectum non posse con-
tinere recte quis dixerit; sed ut ferri possit locutio, necessaria certe hoc loco non videtur.

30

ndhi qvddem et 9, 3 contra qiwd ipse pugno; minos probabilem doxerim iUam, qoae 18, 2 a verbis,
si recte tradita essent, inciperet et cautim per plures versus pertinens usque ad obt^iam ire.*) Pluribus
vero sententiis interpositis quam facUe a structura instituta scriptor deflectat, exeroplum docet 7, 1, ubi
apodosi longiore spatio j>raemissa pro condicionali sententia exstitit adversativa. Scd consulto auctorem
ita scripsisse puto, ne orationis cursus languidus fieret atque enervatus.

B. De eonvenientia servata aut violata.

Siugula singulis verbis respondere cum Plancus quam maxime cuperet, videtur factum esse, ut
participium, sive activi sive passivi esset generis, non addito infinitivo 'esse' aequaretur cum infinitivo :
9, 1 pe^iridere te spero, cognitumm ma^is recipio, 23, 1 extr. 7ie viderer et — offcnsus et — alere.
Idem, etiamsi enixe operam dabat, ut verba aequaliter distribueret, tamen cavebat, ne concinnitatis
gratia sententiae detrimentum afferret; quin, cum res postulabat, ab inconcinnitate non abhorruit: 8,2,
ubi ablativo gerundii celeriter pollieendo insequens respondet sententia condicionalis si in eo (i. e. in
pollicendo) mihi temperavissem^)

1. De praedicativis minus congraentibiiB.

Yariae in his epistulis praedicativi sunt inconcinnitates, atque quod in participii futuri terminatione
propioris nominis genus auctor spectavit 11, 3, neglexit 21, 5, iam supra memoravi (p. 9). Deinde,
quae numeri inconcinnitas invenitur 24, 6, ad similem Ciceronis (5, 1) revocavi ibid. adn. 4. Per-
sonam denique 4, 2 bona — tanta sunt, ut praeter bonam famam nihil desiderare videantur quod
tertiam Klein obs. p. 39 falso monuit positam esse, primam requisivit, cum illa bona negaret bonam
famam desiderare, Plancum male audisse diceret: haec incouvenientia, cum lenissima possit mntatione
sanari (videamur), minoris mihi videtur momenti.

2. De adiectivi comparatiy distributiYi prononiinamque inconvenientia.

Sequentis comparativi Plancus nullam rationem habuit 11, 1 primae senfenHae, posteriores — ,
sed nc Cicero quidem comparativo praemisso in adverbio sibi constitit varians Inv. 2, 147 'utram potius^,
§ 174 ^utri potissimum'.*) Ex usu communi ille comparativum adhibuit 18, 3 ut pnor occtirretwn;
idem 4, 2 Antonii partem, ne apertius indicaret, consulto aliam videtur nominasse, cf. progr. p. 7 adn. 16^
quae locutio de PoUionis admonet 'nullius partis esse' 31, 2, cf. Schmalz ed. alt. p. 38.

Unum quin Plancus litterarum par significaverit 18, 2 binis continuis litfeiis et Lepidi et Laierensis,
nemo dubitabit, cui, quam Schmalz p. 37 sq. protulit, opinio probetur, qui v. d. PoUionis (33, 3) ^binis
tabeUariis in duas naves impositis' duos quam duplicem numerum significari maluit.^)

Pronomen relativum cuius 23, 6 veniat Caesar ciun copiis — , aut si ipsuni aliqtm res impedit,
exercitus mittatur; cuius ipsius iruignumpericulum agfr7?^r negIectopropiorenomineexc?'ciYi<^eo facUius
ad nomen remotius Caesar referri potest, quod pronomen auctum est altero ipsius et hoc pron. determ. paulo
ante in sententia condic. insertum ad idem illud nomen spectat ; simili ratione pron. rel. 15, 4 Bmti ent offidwn
occurrere ei, cui cet. utrum ad pronomen proximum referendum sit an ad nomen proprium, quod primum
sententiae locum obtineat, vix cuiquam dubium esse puto, cf Andr. ad 10, 30, 1. At 23, 2 LepiduSy

1) Gemndiam bis adhibens partium aeqnalitatem PoUio seryayit F. 10, 31, 6 *manendo in provincia an dacendo exer-
citnm in Italiam'.

3) Simile quid Kohler protulit ex Amobio, qni est aetatis mnlto recentioris, act. sem. Erl. I p. 409: adv. gent. 2, 11
*aat YOB plarimam aat nos minaa*.

>) Sed dativas qaoqae Planci uUi 8, 1 (cf. Cic. de fin. 1, 50 'namqaam caiqaam', ad Att 1, 19, 11) de Pollionis dativo
*nalli' (31, 5) pronomini subst. supposito admonet (cf. Schmahe p. 39); Asinii *non quisquam' (ap. Quint. 9, 4, 132), quae verba
Cicero iuxta ponere noluit (cf. Landgr. ad Rosc. § 52 *non fere quisquam' p. 235) mrsus de Planci non ftUa res 18, 2, cnius
locutionis simllis etiam apud Cic. reperitur Brat 312 *ut non uUa esset, quae non di^a videretur'.

*) Sed hic copulativam Medicei coniunctionem cum Lambino eo libentius in concessivam mutaverim, quod eiusdem
generis brevior circuitus 4, 2 ex. et 24, 3 ineunte invenitur; neque obesse puto verbum regens Bciebam 18, 2 toti periodo
praefixum, quod, ne pluribus verbis interiectis oblivione obmeretur, circuitu exeunte susceptum est altero verbo finito ffidebam. —
Coninnctionem concessivam ^etsi' ab eo receptam esse, qui novissimus epistulas ad fam. edidit C. F. W. MUUer (Lips. Teubn. 1896)
non sine oblectatione quadam his diebas vidi.

31

desperato adventu meo, quem non mediocriter captabat, se — coniunxit uirum ad nomen antecedens
adventus pronomen pertineat, an ad personam referamus pronomine possessivo indicatam^ dubitari potest^)
Sed cum nusquam ambiguitas eodem genere et nominis spectati et personae pronomine poss. indicatae
exsistat^ ad voc. adventus relatum malim^ cf. b. Afr. 58, 3 'accessum hostium aucupabatur'. In pro-
uomine rel. minus concinno 21, 1 ontnia feci, qua re resisterem cur diutius commoremur nihil est.^

In postrema denique epistula § 6 non tam in adiectivo gloria — necessaria oflFendo^ quam in pro-
Domine rcflexivo pro determinativo usurpato, cf. progr. p. 7 adn. 17.*)

3. De coniunctionibuB.

Epistularum argumentatio partiumque distributio co raagis illustratur, quod certis narrationis locis
certae plerumque adhibentur particulae. Eo pertinet, quod itaque poni solet, quo loco rerum prae-
teritarum et praesentium condicione descripta Plancus, quae ipse facere constituerit, exponit, e. gr. 15, 3;
eodem quodsi toties epistula vel paragr. exeunte positum, si forte auctor adversariorum condicionem
reputans vel socionim infirmitatem metuens eorum, qui favent, fidem implorat, suam poUicetur, velut
23, 6, imprimis 15, 4, quo loco non minus quam tres suut circuitus, in quibus post futurum exactum
iu protasi simplex futurum in apodosi legitur.*) Praeter coniunctionem vel adv. idem verbum finitum
coroparet 4, 4 interim — susUneo et 24, 8 nos interea — sustinemus,

a. OoiKlicio iii<lica.tux'.

Quod de praepositionibus aliquanto ante docuimus (cf p. 15 adn. 6), idem de coniunctionum usu
demoustrari potest, accurate plerumque scriptorem similes distinxisse, veluti nisi et si non in sen-
tentia condicionali, qua crebrior vix ulla reperitur couiunctionalis in his epistulis. Atque sententia
primaria negata ex communi scriptorum consuetudine ille posuit ^nisi' 9, 2 nisi fuerit, nihil — volo,
11, 1 non videor, ni^i forte; in vicem (negatione ad uuum sententiae voc. relata) *8i non^ 7, 2 si me
fortuna non fefellerit, 15, 2 si proJiibere — wo;* jjotuissef.

Neque tamen aliam rationem neglegendam puto, qua haec coniunctio adhibetur duabus rebus inter
se oppositis, sicut factum est 9, 3 ijjse, si ab Lepido non impcdiar, cehriiate satis faciam, si autem
itineri meo se opposierit, ad tempus consilium capiam, Eandem rationem ep. 21 in. valere existimo
puderet me ineonstantiae m, litterarum, si 7ion haec ex aliena levitate penderent, ubi primo adspectu
*nisi^ aptior videri potest.**)

Non ita magni momenti esse duco, quod Plaucus, qui 11, 3 scripsit nullum alium receptum nisi,
idem 18, 2 praetulit tum, ullam rcm aliam extimescefis quam , quorum illud Ciceronis dictioni accommo-
datum est, hoc Livianae, cf. Antib. s. v. ^alius^

Minus placent coniunctiones duobus locis: 18, 3 nisi uno loco mc tenerem, maynum pericuJum

Nam ab hostibus se petitum esse Plancus ipse dicit § 5 extr., cf. phrasiu Liviauam ^hostem insidiis captare' 44, 24, 5,
et multa huius structurae cum Cicerouis exstant exempla, velut F. 1, 9 § 13 et 23, tum Caesaris similia, cf. G. 7, 50, 4
'vestrae vitae — quos' et § 6; 1, 40, 5.

') Etenim similes et Ciceronis et Caesaris loci inveniuntur, cf. ad Q. fr. 2, 2, 3 et b. 6. 5, 31, 5.

^ Gloriam cur rem gloriosam non intellegamus, quo sensu voc. accipiendum esse p. 6 memoravi, eo minus est, quod
'Rloriae* apud Sall. lug. 41, 7 sunt ^occasiones j;loriae adipiscendae, Tac. Aun. 3, 46 extr. *re8 cum gloria gestae*.

*) Liberior, ni fallor, et participii et reflexivi proBominis, quod pro adiectivo est, deprehenditur 18, 3 soUidtiorejn certe
^minem, non auis contractis, neminem puto fuisae, qnam sententiam ita puto vertendam esse: „In grosserer Aufregung jeden-
falls, ohne eigene Verschuldung, ist nach meiner Meinung kein Mensch gowesen." Itaque nunc cum Manutio potius haec
explicanda opinor ^non sna culpa commissis', cf. progr. p. 23 adn. 73, quam e Lambini sententia *nondum copiis suis con-
tractis'. Notio certe participii Planci loco prorsus alia videtur atque iu Ciccronis ad Curium ep. (7, 31, 2) ubi res contractae
minime sunt implicatae atque impeditae, cf. Arch. IX p. 151 *verwickelt\ immo prope confectae atque absolutae, cf.
Mauut. ad ]., ^contractus' enim idem fere valet, quod 'coartatus*, cui adicctivo opp. est *dilatatus\

*) Praeterea 4,4 11,3 17,1.2 24,1.7.8; item 18, 3 extr, quae si — represserii, agam gratias, 21, 6 in quo «i erit
ddhibita, res p, — permanebit, cf. 8, 7 haec ai expeditia rebus poUiceor, laetabor,

^) Cuins loco cum auctor *si non' scripsit, Ciceroni hanc alteram sententiam condic. snpplendam indicavit: sin antem
haec (sc. qnae mihi nuntianda sunt qnaeqne facturas snm, cf. Andr. ad 1.) ez aliena (i. e. Lepidi, c£ 4, 4) levitate pendere
tibi videntnr, non est cnr me pudeat

n2

ipse Lepidits — adird et 23, 1 si nno loco essem, verebar, ne — vidercr idminm pertinaciter Lepido
offemus. Priore enim loeo post *nisi' notio succiirrendi vel similis requiritiir, ita ut verba *uno loco'
intellegenda sint 'eodera loco quo Lep/, cum pluribus scriptorum locis (cf. progr. p. 17 adn. 11)
locutio *uno loco se tenere' idem fere valeat, quod ^suo se loco tenere'; neque altero loco (23,1), quae
postulatur sententia ^si meo me loco tenerem', inesse videtur lu verbis traditis.') Quas difficultates
expediri puto, si, de quo loco cogitandum sit, definimus ex subiecto apodosis, qua ratione inita 18, 3,
sicut sententia postulat, Lepidi locus intellegendus est, cum 23, 1 auctor de suo dicat loco.

b. Omi6»ai iiiclicatuir.

Plancus rerum causas enumerare non veretur causae couiunctione subinde repetita,*') cf. 7,1 ex.
duae res faciunt: mui, quod — altcra quod, 23, 5, ubi, quae sit Jmrum rerum vis, quattuor, quae a
coniunctione quod incipiunt, enuutiatis explicatur, 24, 2 primum, quod — deinde, qtiod — novissime, ut,
ibid. § 5, ubi quinquies Iiac couiunctione praemissa senteulia clauditur sic: o^nne acceptum referre possunty
cf Andr. ad I. Neque tamen silentio praetereundum videtur, quod idem scriptor, qui pluribus locis
cum temporale'^) adhibet, media fere epistula cum historicum q. v.,^) cum causali, quantum scio, plaiie
abstinuit, co fortasse consilio, ne magis sua cogitatione duci quam ipsam rem respicere videretur, cf. p. 29
adn. 4. Saepe enim legitur iueunte praecipue epistula: 4, 1 7,1 11,1 18,3 23, 1 et 5; negatione prae-
eunte: 24,3 non enim, ibid. § 1 fieque enim, § 7 nunquam enim; paucis locis, quibus sententiae gravitas
videtur augeuda, nam: 8,2 11,1 18,3.

Uno loco 24, 3 extr. ita tiniversus exercitus nuuiero amplissimus est, firmitate exiguus; quantum

autem in aeie tirojii sit committendum, nimiufu saepe expertum habemus, postquam Plancus exposuit,

quam sit ^firmitate exiguus' suus cum Bruto coniuuctus exercitus, cum paucae sint veteranae legiones,

duplo plus legiones tironum, non enarrativam, quac exstat, particulam *autem' exspectamus, sed causaleni

*enim^ cf Audr. ad I. Sed etiamsi prioris seuteutiae verba neque cum iis plaue conveniuut, quae 9,3 extr.

scripsit copias adduco et numero et yotere et fidelitate fwmissimas, licet Planci copias cum Bruti

exercitu coniunctas non firmiores factas esse concedamus, neque, si deessent, quidquam desideraretur,

cum sententia interrogativa quantum autcm — tironi sit committoidum superiori, quae desinit in verba

octo (sc. legioues) iironum, rectissime possit aduecti: tamen, ne illam sententiam deleamus, qua eiecta

omnia optime concincrent, ipsa partium aequabilitate hic quoque conspicua, quam Planci praet^r ceteros

propriam esse cognovimus, impedimur.

c. Ooueliitsio iiiclicatui*.

Quandoquidem rerum gestarum scriptor plerumque, quo se ordine facta et cogitata excipiaut, describit
uovamque rem superiori adiungit, conclusivae couiunctiones in his quoque epistulis non reiciuntur,
immo frequentantur; namque duabus paragraphis 4, 2 et 3 in. quare ter legitiu* (insuper ^igitur' inter-
iecto), iudicandi ratioue proposita, cf. 21, 6; itaque tribus continuis paragraphis 18, 2, 3. 4 ea condicione
usurpatur, ut agendi ratio indicetur, cf praeterea 15, 3 21, 5 23, 2 et *6,^)

Ila factum csse puto, ut 15, 1 et 2 sedtditas mea — et miki et rei p. ttdit fructum: namque cum
Lepido egi, ut — rei j). succurreret — obseqtnoque meo — ahuteretur. profeci: itaqtw — fidem miJn
dedit se A^itonium — bello persecuturum auctor, ne coniunctionem causalem ^namque^ paulo ante positam
repeteret, abuteretur consecutiva et in circuitu vitioso curreret. Nihil certe offenderemus, si scripsisBet:
^SeduIitas mea tulit fructum; namque, postquam assiduis internuntiis cum Lepido egi eumque hortatus
sum, ut abuteretur obsequio meo, effeci, ut fidem mihi daret'; cf quae Andr. ad I. adnotat.

M Quare viri docti ad couiccturas confugeriint sive verbo mutato sive coniunctione et proposuerunt 18, 3 *metareraur'
aut 'si\ cf. Mend.; 23, 1 'nisi'.

') Singulatim *quod' paucis locis comparet: 8,4 11,2 17,2.

^) 8, 6 *cum — siunus*, 23, 3 *cum dabani^; 24, 4 *cum interim — video'; 18, 4 'cum primum poterit*, 17, 2 *cum
primum posse ingredi coepit'.

*) 7, 2 11, 2 15, 3 18, 2 21, 2.

^) Similiter ita 24, 3 extr. ct 8, 4, quam particulam coniunctionis 'itaque' potestatem paene liabere Schmalz (de PoU.
ed. alt p. 45) multis exemplis allatis adnotat; eodem pertinet qw> nomine 8, 5.

33

C. De oratlonlB varietate et copla.

Quisquis audientes lecturosve orationis varietate et copiadelectare vult, omatius facile quam verius dicit.
8tndeat ubertati licet aut brevltati loquendi, dum ne aut supervacanea addat aut omittat necessaria.^)

1. De dictionis varietate.

Yariat Plancus dictionem^ ubi agitur de periculo sibi adeundo. Non a certamim helli se remo-
rere, sed periclitari vult 18, 2 ex. § 3 in.; se paenitere negat 23, 1 inaxima pericula pro patria
subire ac pudore ibid. se coactum esse pronuntiat hunc casum subire; maiore etiam verborum copia
utitur 8, 7 ad sodetatem integerrimorum et maximorum pepiculorum accedere; quin gladiatoria locu-
tione^) usus 21, 6 depugnare pro re p. ac mori se paratum esse adfirmat; fratrem vero suum ad omnia
pericula principetn praedicat 17, 2.

Antonius, qui rei p. gravissimus hostis fuit acerrimusque Ciceronis iuimicus, a Planco 15, 4 latro,
§ 1 perditus abiectusque latro vocatur,*) omnes adversarii pefrditi 11,2 extr. 15,4 21,1; perditi hostes
18,3; 21,5 extr. perditi homines, scelerati 21,6 extr.; ferventes latrones 23,3; etiam parriddae 23, 5.*)

Magna est varietas in eis locutionibus, quibus prosper successus significatur: 4, 4 si mihi successerit,
7,2 si me fortuna non fefellerit, 15, 4 si nos fortuna adiuverit, 17, 1 si omnia mihi integra f servarit.

Quo magis est mirum, quod Plancus valedicendi formulam subinde iam memoratam (cf. p. 18 adn. 6)
toties ep. ex. (4. 7. 11. 15. 17. 21, 6) non mutatam tenuit, praesertim cum similium, quae Cicero protulit
(cf. 5, 21, 5 'vale meque, ut facis, ama^ 15, 18,2 Valebis igitur meque, ut a puero fecisti, amabis^, omnium
simillima una sit 9, 22, 5 ^tu me diliges et valebis^^)

Idem auctor in duabus epistulis eodem tempore missis locutionem sibi temperare adhibuit 7, 2 et 8, 2;
quin etiam, si integra codicum fides agnoscenda est, trium nominum ablativos paucis versibus interiectis
repetivit 24,1 observantia, indulgentia, adsiduitate.

2. De loquendi copia.

Quod infinitivis indicatur 15, 3 cot^igere et coercere, idem variatur verbis finitis 21, 4 extr. aut
vindicarat L, aut sanarat, Ad unam sententiam illustrandam duo pertinent infinitivi 24, 5 tueri eum
et diligere, duo imperativi 11, 1 defende ac suscipe,^) Non minus sermonis ubertas quaedam conspicitur
adverbiis duplicatis 11, 1 gravissimc disertissimeqne, 23, 6 vigilanter nervoseque,

Quin tria nomina cum singulis verbis coniuncta sunt 4, 3 viribus eniti, consilio providere, auctoritate
monere,^) quod Ciceronis maxime est proprium, qui similia tria verba coniunxit 9, 24, 4 ^monendi, agendi,
providendi^, tria nomina 12, 28, 3 consilio, cura, labare, in epistula denique ad hunc Plancum missa 13, 29
tema et verba et nomina: § 5 'enitare, contendas, efficias^, § 7 'consilio, hortatu, auctoritate'.

3. De sermonis abundantia.

Correlativis collatis his locis: 4,3 quantum — potuero, hoc omne rei p, semper futurum,'') 18,2
si quid L. — detrimenti accepisset, hoc omne adsignatum iri, 23, 6 denique quicquid aliquando

^) Cf. Qaint. 4, 2, 44 ^iiam supenracuA cum taedio dicuntor, necessaria cum periculo subtrahuntur'; 10, 1, 82.

^ Cf. Poll. 32, 3 ^cum depressus in ludam bis ^atis depugnasset, auctorare sese nolebat', Schmalz p. 41.

') Acerbitas quaedam iudicandi aliis quoque huius epistulae locis comparet, cf. 23, 4.

^) Qua in re qnanta fnerit facnltas yariandi, facile perspicimus coUatis deinceps Planci, M. Bruti, Ciceronis locis simi-
libns: 10, 9 U, ut diiigas me, «i mutuo te faetunm sda, rogo, 11, 10 *tu me amabis ita, si hoc idem me in te facere senseris',
18, 47 'tu fac, quod facis, ut me ames teque amari a me scias*.

^) Praedicatiyum, qno verborum sententiam angeret, Cicero addidit F. 16, 12, 6 *at totum te susciperet ac tueretur',
A. 11, 1, 2 Hit me totnm tuendum suscipias'.

^ Hoc loco Medicei correctorem *monere' pro 'moTere' scribentem rectum yidisse comprobatur inseqnenti loco in epistula,
quam Cicero ad Paetum dedit brevi postquam illam Planci acceperat.

^) Similia leguntur verba ap. Cic. F. 1, 9, 23 *quantum litteris, quantum stndiis — consequi poterimus, id omne — conferemns',
simillima est sententia Prop. 4, 1, 59 sq. *sed tamen exigno quodcunque e pectore rivi fluzerit, hoc patriae serviet omne meae'.

*) In eadem ep. § 3 equUatu meo peraequi aique opprimere equUatum eiu$, alii nomen proprium ^Antonium' ante 'atque'
insememnt, cf. p. 29 adn. 3; C. A. Lehmann (Quaestiones Tullian. 1886 Pragae et Lipsiae) p. 58 ^perditum hominem' Tel
*latronem' proposoit, ante ^persequi' inserendom.

5

34

futunim fuit — , hoc omne iam convemt Plancum variasse orationem in priote pronomine nemo non
videty postremo vero loeo praeeunte rel. indefinito post 'hoc'^) non puto opus fuisse addito ^ontine'.

Hoc unum Plancus praemisit imperativo tibi persuade 4, 3, repetito, cf. § 2. Cicero, qui ubique
fere adverbio 'sic' contentus erat,^) uno loco F. 2, 6, 5 eadem addidit 'unum hoc sic habeto^

Pronomine ^idem^ praemisso 'quoque' abundat 18, 2 ron eaiideni, qime mihi quoque faeit timorem.^
Particulae ^etiam' singularis est repetitio 8, 5 qiw nmniue eiiam C. Fumio legato — plura etiam ferbo
quam scriptura ma?idata dedimus, ubi alterum 'etiam' ad solum comparativum antecedentem perdnet

Primae personae pronomen, etiamsi non premitur, brevioribus sacpe vocabulis additur, quorum pondus
augendum videtur, praecipue pronomini relativo: 17, 3 quod ego et paulo post qtu) ego, 24, 2 quos ego,
§ 6 neque ego, 4, 2 iii quo ego cole^ido, 18, 3 tantum ego; cf Landgr. ad Bosc. p. 369 ^hic ego*.

Similiter, ne coniunctio vel pronomen cum sequenti huius modi voce concurreret, altero loco par-
ticulam affirmativam insertam esse puto: 23, 4 qui qtiid^m eum, § 1 te quidem, mi Cicero; 18, 3 sed
certe nisi, 23, 5 quod. ceHe, qm magis,

Adverbii abuudantia manifesta est immodico tumore turgescente sententia 23, 6 extr. profecto, quod
ad me attinet, omnibus rebus abund^ m p. satis faeiam,*)

'Rursus' abundare videtur 15, 4 imsus se recipere;^) quaeritur tamen, utrum Antonius ex clade
alio quo an rursus in Italiam se recipiat; cf D. Bruti ep. de eadem re 11, 10, 4 tit rusus se in Etrur. referat.^)

Adv. 'aperte', quod suo iure est positum 21, 3 aperte detmntiare, sine dubio abundaf^ 8, 4 cum
praefe^remus sensus aperte, quod verbum idem fere valet, quod 'prae se ferre'; cf Landgr. ad Rosc. § 87.

Gum sola vox comparativa ambigua esset, Plancus aliquoties gravius quam brevius adverbiis
pertinaciter 23, 1 extr., saepe 24, 3 extr. nimium praemisit, ni?nis adiectivo cautus 18, 3,*)

Adiectivum ^praesens', si non traditum esset 21, 1 praesefitis Laterensis, qui tum apud me erat,
hoc enuntiato relativo sequente a nuUo certe desideraretur; ^) neque magis opus esse puto adiectivo
ante eius modi enuntiatum 8, 3 reliqiu)nim, qui finitimis proviiwiis exercitibiisque pt^aefuerunt, nam
reliqui finitimarum provinciarum praefecti Planco opponuntur.*)

Ut *officium' omitti potuit 15, 4 Bruti erit offieium occutrere ei, ita abundat voc. praedicativum
hominem 18, 3 paulo post sequente accusativo, qui subiecti est loco, neminem.

Verbo 'coepisse' coninnctionis 'cumprimum^ notio repetitur 17,2 cum primum posse inffi'edi coepit ;^^)
at 'posse' non frustra additum esse 21, 5 ex. dari posse sinam Andr. ad I. confirmat coll. 24, 8.

') *Hoc' non adverbii loco cum yerbo finito ^conyenit' iungendnm esse monnit Andr. ad 1., quod in dubiom Toeat
C. P. W. MiUler ad 285, 3; 'omne' uno loco 24, 6 amne Caeiari acceptum referre possunt quinque enuntiata antecedentia,
quae a coniunctione ^quod' incipiunt, solum complectitur.

^ Cf. locutiones creberrimas: *sic habeto, sic velim existimes, sic tibi persuade*, Stinner, Opp. 64 p. 11.

') Eadem est ratio particulae ad pron. relatae vel pronominis particula recepti ap. Poll. 10,33, 1: ^utinam eodem s. c,
quo Plancum et Lepidum in Italiam arcessistis, me quoque iussissetis venire^ Sed ipse Cieero pronomine personali hac par-
ticula confirmato verbi rationem non habuit F. 9, 6, 6 ^quod nos quoque imitamur'.

^) Cicero plerumque uno adverbio contentus erat: F. 13,32,1 *cumulate satis {.\ ad Q. fr. 2,4,1 ^cumulatissime s. f.*;
Att. 2, 16, 3 'adfatim satis f.'; uno tamen loco, quem Andr. ad 23, 6 affert, et ipse adverbia cumulavit: Q. fr. 3, 1, 16 ^vehe-
menter satis facio rebns omnibus'.

^) Quo loco cod. Med. hmsus' praebet littera r supra scripta, hit incertnm sit utra forma Plancus usus sit' (Mend. ad ].)•

^) Haec locutio, quae in libro de b. Afr. saepius legatnr, sermonis cotidiani cognoscitnr, cf. Landgr. ad Rosc. § 41.

^) Neqne tamen, quod Klein obs. p. 9 sq. voluit, adv. pnto delendum esse, immo haec locutio eonfirmatnr similHma
CIL yi 1627 fr. d et e lin. 17 ^palam praeferre^ Ciceroni placuit 'apertius — apertissime ferre' Planc. 34, Att. 14, 13, 2.
Id tantum miror, quod in eam epistulam, quam Plancus ad senatum dedit, haec locutio irrepsit.

^ Idem adi. et Caesar verbo 'adesse' adiunxit (G. 7, 62, 2, cf. 1, 32, 4 *coram adesse') et Cicero (pro domo § 39, cf. Phil. 13, 33).

^ Recto, ut puto, sensu ductus Wieland (Obers. Vll p. 231), proinde ac si tradita essent: *eomm, qni — praefuernnt',
vertit: „deijenigen Feldherm, welche — befehligen".

^) In familiari praecipue sermone verba ita cumulantur: Petron. 69 *coeperat velle respondere', Sen. Apocol. 14, 2 *incipit v.r.\

*) Loco corrupto 21, 3 miisque desperane (M>, nimisque HD, meisque M«) Mendelssohn etiam nimis qnam desp.,
quae comicorum est structura, ut Planco non indignam commendavit Dubito an magis placeat, quod Gitlbauer (W.Stud.Ip 948q-)
proposuit *in queis\ existimans verba versu post sequentia *in qnibus' primo in margine adscripta, postea in textum recepta esse.
Illud, quod Mend. coniecit, C. F. W. MiiUer recepit; vereor tamen, ne verba aliquanto post scripta 4n quibus' statim pos^
^litteras* requirantur.

35

4. De breviloqnentia.

Dicendi brevitas^ quam cum abundantia^ cui opposita est; uno 'copiae' nomine supra posito com-
plexus sum^ pluribus comparet locis. Ita Plancus uno enuntiato 23^ 1 non hoc vitio paene sum deceptus
et paene se deceptum esse concedit et negat hoc factum esse credulitatis vitio. Similis ratio adver-
Bativa non indicata 8, 3 ut — praestareinns neque ad anxilium patnae nudi cum bona voluntate,
sed cufn facultatibus accederemus inter adi. praedicativum et ablativum modi intercedit; quamvis enim
bona quis sit voluntate^ nisi facultates suppetant; nihil posse eflici consentaneum est.

At 24,7 multujn videfitur — necessani eius — proficere posse, plurimum, ut puto, tu quoque,
cum sententla postularet: ^sed tu quoque posse videris et, ut puto, plurimum', scriptorem, ut alterum
enuntiati membrum ab eiusdem adiectivi superlativo duceret, cuius positivus q. v. gradus primum prioris
membri locum obtinet, concinnitatis magis quam brevitatis studio puto adductum esse.

Qua in re quantum orationis color valeat, facillime puto illustrari posse Planci et Ciceronis, quae
inter se respondent, locutionibus comparatis. Plancus enim 4, 1, ut, quas in Cicerone tuendo habeat
causas plurimas, indicet, tres addit genetivos vel patemae mcessitudinis vel meae a pueritia opservantiae
vel tui erga me mutui amoris; Cicero ad haec spectans fusius de isdem rebus disserit 5, 1 'commen-
datio tua patemae necessitudinis benevolentiaeque eius, quam erga me a pueritia contulisses, cetera-
rumque rerum, quae ad eam sententiam pertinebant^, ita ut pro illius attributis bis substituat integrum
enuntiatum relativum.

Item, quae ad unam rem pertineant, Ciceronis verba 12, 3 ^magna mihi pro tua dignitate contentio
cum Servilio' et Planci 11, 1 iurgia cum obtrectatoribus propter mc inter sese respondere nemo non
videt; sed, cum, quae Plancus subiecti loco posuit, durius mihi videantur ac languidius exire, Ciceronis
nomen verbale 'contentio^, quae addidit, attributa facillime sustinet.

Singularis ob brevitatem Planoi locutio legitur 17,2 ad omnia pepicida princeps esse non recusabat
Gerundivum aliquod hic omissum esse suspicari possumus coll. Cic. pro Arch. 1 'princeps ad sus-
cipiendam rationem^, c£ progr. p. 11 adn. 59, vel ipsius Planci simili hac locutione: 23, 4 ad haec
pericula perspicienda — mi^ius sagacefn.

Plura deinde quae sunt praedicativa nomina 15, 2 extr. in cursu bomrum consiliorum uno
contineri bono 21, 1 progr. p. 10 adn. 48 sq. memoravi, neque alia est ratio coll. 15, 1 extr. si ita faceret
et 21, 5, quo loco ita breviter scriptum videtur pro *ita faciens^

Praepositio cum nomine suo aliquoties integri est instar enuntiati, velut si verba codicum 'sine h i s'
9f2 sic hanores p^^aemiaque vestra suspicio — , ttt sine eis nihil de meo studio persever, sim remissurus
ita explicentur: 'etiamsi honores mihi non tribuentur'. Sed huius modi pleraque, quae in his epistulis
leguntur, exempla p. 15 attuli;^) neque apud ceteros illius aetatis scriptores similia desunt.^)

Locutio brevitate memorabilis invenitur 9, 3 exercitum — Rhodanum fraicci magnis itineribus,
quibus verbis scriptor, ni fallor, eandem rem indicavit, quam significavit 21,2 pluribus verbis additis:
cum Isaram flumm — exercitum tradiixissem pro magnitudine rei celeritatem adhibens, Ut illo loco
verbum 'traicere' ablativum instr. ascivit, qui verbo progrediendi sine ulla offensione tribui potest, ita
*uti' praeter suam etiam mittendi structuram videtur accepisse 17, 3 med. Gellius, quo ego interprete
fiovissime ad Lepidum sum usus,

5. De ▼erbomm detractione.

Insolentis detractionis nullum fere apud Plancum exemplum invenitur; nam pronomen personale
me 21, 1 inter duos infinitivos positum ad utmmque facile refertur; neque magis idem 11, 1 repetendum

') Cf. adn. 1 sq. 4; progr. p. 10 adn. 54, ubi praepositionem *pro* in sententia negativa recte „wenn es gilt'' verti posse
memoravi, veluti apud Pollionem F. 10, 31, 3 *nec periculum est uUum, quod pro libertate aut refugiam aut deprecer', aliquo-
tiens in Planci epistulis : 11,3 nec animo nec benevokntiae necpatientiae cuiuaquam pro vobis cedam, 21, 6 nec depugnare —
nec obtideri — nec mori —pro vobis paratior fuit quisquamf cf. 28, 6.

^ Ita verba 4n victoria' saepe totius enuntiati instar putanda sunt et concessivae quidem in epistulis Matii 11, 28, S
et Pollionia 10, 82, 4, condicionalis apud Caelium 8, 15, 1 atque ap. Cic. 4, 9, 2 'in victoria futurum fuisse'.

5*

36

videtur, cf. progr. p. 28 adn. 24. ProDomine demonstrfttivo ante ablativum temporis 23, 3 (hoc) tridvo,
cum has dabam litieras facile caremus, cum enuntiato subsequenti contineatur.^)

Adv. 'eo' post 'usque' 7, 2 sed usqiie mihi temperavi, dum jierducerem eo rem, ut — efficerefn
eo facilius omissum puto,^ quia paulo post sequitur 'eo' suspensum a verbo iinito 'perducerem^

At pron. ^idem' 11,2 si decima legio veterana, quae — revocata — est, ad eundem furorem redierif,
nisi suo substantivo ad prius verbum suppleto: 'revocata sc. a furore^, quo referatur, non habet

Jnfinitivo 'esse' denique, qui additus est 21, 1 me — esse usurum, item § 4 esse — jmgnaturos,
participium fut. act caret plerumque: 7, 2 quod spero — me cmisecuturum, 11, 2 idque fne prae-
staturum spero, § 3; 15, 2 fidem mihi dedit se — bello persecuturum. Idem participium verbo finito
respondet 23, 4 et adhuc vivit et dicitur victurus (cf, p. 23, Schmalz de Poll. ed. alt p. 34), infinitivo
praes. 9, 1 pervidere te sj)ero, cogniturum magis recipiOy cf. p.25; part perf. pass. respondet 23,1 extr.
ne viderer et offensus et dlere; idem pluribus locis suspensum est ex verbo videndi audiendive:
8, 1 consecutos videbam, 23, 4 ctim in fraudem se deductum videret, 9,3 nihil — tributum potest videri;
4, 1 te profectum audieram; part. futuri pass. praedicativum ad verbum sentiendi accedit: 8,7 extr.
petendum videtur, 15, 2 Lepidtmi adiuandum putavi et 21, 3 ex. fidem nofi habendam putavi.

Quae cum ita sint, harum epistularum auctorem, qui verborum varietate et copia non mediocriter
delectaretur, breviloquentiam, qua interdum partium concinnitatem augere posset, non aspematum esse
apparet. Idem, cum verborum abundantiae vel pleonasmo saepius indulgeret, parcius detractionem vel
ellipsin adhibuit, ita tamen, ut infinitivum 'esse' aequabilitate non neglecta plerumque omitteret.

D. De oratlonls ornatu.

Num Plancus, quem Cicero secum coniunctum fuisse testatur et philosophiae amore (F. 10, 3, 4) et
studiorum artiumque liberalium vinculo (13, 29, 1), Cicerone ^patria sauctitate' sibi colendo, ut
liberalit^r profitetur 4, 2, cf. 11, 1) etiam eloquentiae magistro usus sit, pro certo quidem non potest
afBrmari; nam Suetonius, quod Plancum Ciceronis discipulum vocavit,^ e Seneca videtur hausisse, qui
de Planco rhetorum more declamantc narrat de clar. rhet cap. 6, eundem 'summum declamatorem' laudat
controv. I cap. 8, cf. Klerck cap. V.*) Sed etiamsi L. Munati Planci 'oratoris' neque Cicero in libro
ad Brutum misso neque Quintiliauus, sed primus Asconius (orat Milon. p. 33 ed. Or.) mentionem fecit:
vel ipsae scriptoris epistulae cum partium aequabilitate et numero tum variis orationis luminibus ex-
omatae, quam probabilis Suctonii sententia sit, documcuto essc possunt Cf. p. 28 adn. 3.

1. De tropis.

Non est cur diutius haereamus in synecdoche et metonymia, quod v. c. Plancus de tirone loquitur
24, 3 extr., de tironum exercitu cogitat,') quod pro concreto abstractum q. v. posuit 24, 1, de quorum
utroque loco p. 5 dixi; quod denique ad orationem variandam vel ut Ciceroni obsequeretur^ hostes
rei p. non solum latrones, sed etiam parricidas vocat, cf. p. 33.

Quae imago contineatur participio 'fervens' 23, 3 ab illis ferventibus latronibus, quo de verbo iam
supra dixi p. 5 adn. 2 sq., perspici puto coll. Pacuvii (Ribb. 416) 'fervit aestu pelagus' et Cic. de or. 3, 145

') Quod probatur collatis inter se exemplis : Cic. Phil. 14, 15 *cum hoc triduo vel quatriduo tristiB a Mutina nuntiiu manaret',
ad 13rut. 1, 3, 2, Hriduo aut quatridno ante hanc rem — timore quodam perculsa civitas tota ad te se — effiandebat'.

^ Inserendum adv. putavit Cobet (Mnemos. 1880 p. 192) sicut legitur v. c. Cic. nat. d. 2, 124 'usqne 60 premere, dam
amitterent'; sed neque Cicero ubique adv. adhibuit, cf. F. 12, 19, 8 *mihi quidem usque curae erit, quid agas, dum, quid
egeris, sciero' (Thielm. Arch. VI p. 60 sqq.) neque omnino hoc additamento opus esae docet Thielmann Arch. VII p. 103^ — 113.
Schmalz in addendis ap. Miill. 11' ad p. 509 haec adnotavit: *Usque' wurde zu *dum' in Beziehung gesetzt, — dann tritt ea
in engste Verbindung mit ^dum' — schliesslich ist es ohne *dum' allein im stande, koigunktionale Funktion bu tibemehmen;
doch gehdrt dies nor der spatesten Zeit an.

^ Cf. Sueton. ed. Roth p. 289, Reiffersch. p. 84 adn. 63.

^) De L. Munatio Planco, disquisitio historico-literaria, Traiecti ad Rh. 1855. Praeterea scripsit Kleyn de L. et T.
Munatiis Plaiftis, Lugd. Bat. 57; de epistularum tempore Br. Nake Progr. Louisenstadt. Gymn. Berl. 1866.

») Cf. Cic. de or. 3, 168, Quint. 8, 6, 20.

*) Cicero idem facit, qui Phil. 13, 20 sq. M. Antoninm tum Uatronem' vocat, tum parricidam'; eiusdam nefarios conatiu
ibid. § 19 in. 'latronis impetuB cmdeles ac foribondos' nominat, § 20 etiam ^panicidii' opprobrio notat.

37

'repeDte te quasi quidam aestus ingeDii tui procul a terra abripuit atque in altum — abetraxit^;
libenter autem undae aestuantis imaginem ad hominis ingenium transferri praeter Cic. pro Quinct. 38
*qui usque eo fervet ferturque avaritia' poetae testantur: vetustior Accius 450 R 'heu! cor ira fervet
caecum; amentia rapior ferorque', recentior Horatius C. 4, 2, 5 sqq. 'velut amnis — fervet immensusque
ruit profundo Pindarus ore\ Rectissime igiturVolcacius Sedigitus de Naevio, quo maior indole atque virtute
poetica vix quisquam poeta Romanus exstitit, apud Gellium (Noct Att 15, 24) dixit: ^Naevius, qui fervet^

Plura singula vel nomina vel verba in his epistulis a rerum natura aut cultu usuque humano petit^
ad rem militarem transferuntur: 24, 4 hoc rohur n. exerdhium;^) 11, 2 si. nudtis hoc se Antonius .
confert, 8, 3 odf atioctlinm pairiae nudi acced,;^) 23,1 extr. alere beUum, 24,6 beUum — extrusum.^

Quae a re eibaria petita sunt, adi. 'ieiunus^ et verbum 'delibare^, quamquam ab aliis quoque translata
sunt, Planco tamen neminem puto scitius coniunxisse, quinon vult 21,2 de laude ieitmi hominis (i. e.
Lepidi) delibare quidquani. Ex mercatorum commercio scriptor deduxit 8, 1 culpam redimere i. e. com-
pensare,*) 21, 3 fidem solutam^)

Personae partes res agit 8, 5 extr. curam rei j), summae defendundm iam pridem apud 7ios
excubare,^) quo loco cura specie militis cxpediti excubiasque agentis proponitur.

Postremo, quae metaphora insit in vulnere rei p., velut PoU. 10, 33, 1, eandem a Planco verbo
sanandi offerri 21, 4extr., Propertii loco probatur 3,24,28 ^vulneraque ad sanum nunc coiere mea\
Quae imago per plura verba perducta fit allegoria: 18,3 si^ quid intra cutem subest vulneris, quod
prius nocere potest, quam sciri curarique possit, neque cum hac sententia quae comparari possit similis
Propertii deest, qua Amoris vis describitur: 1, 9,29 ^Qui non ante patet, donec manus attigit ossa^

2. De figuris.

Cum in tropis quae sit verboruni notio referat, figuras, sive paucis contiuentur verbis sive enuntiati
ad compositionem pertinent totius, omnes fere, cum sine vocis flexione quadam aut contentione proferri
non possint, oratoris potius esse quam scriptoris manifestum est. Quare, qui multis eis utatur, eum
scriptorem suos fines transgressum ad alienum genus dicendi propius accedere iudicabimus; cuius rei
quantam in partem Plancus vcnint, singulis figuris perlustratis facillime perspiciemus.

Anaphora q. v. plurimum valet ad vocabula copiae et inopiae. Ita omnia repetitur 21, 1, cui
adiectivo negatio non ante v. ^licuit' cadem paragr. ex. opposita est. In vicem nonae epistulae suam
quaeque particula negationem nihil Iiabet primo sententiae loco positam.'')

1) Cf. 21, 6 priu9quam — conrohorentMr, PoU. 33, 1 *et robur et suboles militum interiit^

^) Qui abl. sep. inteUegendus sit, uomine opposito indicatur, quod iterum sipiificanter usurpatum est 23, 6 cur non ovn^
nihu» facuUaiibua — utamur?; cf. Acc. 427 'egono auxilio nudus temere ut hosti me animato offeram\ quae sententia
conTenit fere cum Planci 21, 5 in., Cic. ad Att. 7, 13a, 1 med. 'tradita urbs est nuda praesidio, referta copiis\

3) Idom yerbum Cicero definite ad C. Antonium refert Phil. 10, 10 praemissa particula ^tamquam'. Verbum ^exacnere*
liberius a Planco usurpatum 23, 7 aoUicitudines — merita exacuunt cognoscitur coll. Cic. de leg. 3, 21 *mucronem exacuere
in aliquem', cf. Horatii 'mordaces — soUicitudines' C. 1, 18, 4.

^) Cf. Sall. Cat. 14 'flagitium red.'; Sen. Nat. Q. 6, 23, 6 'hic est Alexandri crimen aetemum, quod nuUa virtus — re-
dimet'; Symm. £p. 8, 19 iu. ^tu epistulis — absentiae moras redimis'.

») Cf. p. 8 adn. 7 et Liv. 2, 31, 10 *volut persoluta fide'.

*) His verbis Plancus respondere videtur Ciceroni hortanti amicum, ut omni *cura cogitatione* in remp. defendendam in-
cumbat, in primis huius libri epistulis 1, 2 et 3, 3. Fortasse etiam verborum rationem habuit, quae legerat Cic. Phil. 6, 18
*excubabo vigilaboque pro vobis\ Pliil. 7, 6 *omnes vigilias, curas, cogitationes in rei p. salute defigere*, quae utraque
oratio quin in Planc! manibns fuerit, cum octavam suam epistulam ad senatum daret, non potest dubitari; cf. praeterea Cic.
Parad. 2, 17 'evigilavemnt curae et cogitationes meae\

^) De negatione non in sententia finali cum vi repetita 23, 3 p. 18 dixi, de adiectivo magnm subinde ita adhibito, veluti
18, 3, p. 21 adn. 6. Quod 18, 3 ineunte legimus, idem verbum paragr. «xeunte bis positum est sed non ponum non exhorresctre,
«i qu^ iubest — , quod prius nocere potest, quam — possit, quin eadem huius verbi forma in duobus continuis enun-
tiatis redit extremis 16, 3 vd quod equitatu meo — poasem, vel quod — praesentia mei exercitus possem, qnam sententiae
aequalitatem eur deleamus, sive illic ^possemus' recepto (quod Oitlbauer proposuit, cf. Mend.) sive hio ^posset' (Baiter), eo
minus esse puto, quod 7, 1 enuntiata bimembria bia BimiHter cadmit: — exoepi — recipi f— volui, — voha), cf. p. 26.

^8 _

Ad augendam notiouem pertinet repetitio adiectivi ab eodem nomine suspensi: 24, 2 ab omni
omnium solUcitatiom;^) eodem contrariorum in gradu superlativo oppositio 4, 1 nuUum officium
ne minivium quidem, sine jnaxima culpa videor posse praeterire.

Aliiteratio vel agnominatio comparet in Planci ep. 8^ 1 exspectatio et spes; isdem vocabulis inverso
ordine positis eadem figura adiectivi repetitione aucta est in Cic. ep. 5; 3 'magna spes in te et in tuo
exercitU; magua exspectatio^ altero eorum nominum hoc pare subsequente: 'cuius, per deos! gratiae
gloriaeque cave tempus amittas'.^)

Non alio pertinet figura^ cui nomen graccum grammatici dederunt; etymologica, qua eiusdem
radicis verbum cum nomine coniungitur. Huius modi perrara figura ep. 21 § 6 in tertio trium mem*
brorum pariter formatorum exstat: si' occasio tulerit — si necesse fuerit — si casus inciderit;^)
similis est locutio Plauti Rud. 2, 1, 11 ^eventus evenit*.*)

Prozime ad hendiadyn accedit locutio 11^1 cxitu rebusque cognosc, quod ostenditur coU. Cic.
ad Brut. 1, lO^ 4 extr. 'rem p.^ quam eventis rerum liberavistii exitu libera^ Aliis locis PlancoSy
ut verborum gravitatem augeret^ vocabula cumulavit^ genetivo explicativo addito: 23, 7 pietate meorum
officiorum,^) 24, 1 tam rili munere defwngor orationis,

Litotes*) quanto opere interiectione confirmetur 7, 2 non medius fidius mediocri dohre ad-
ficiebar, ostenditur sententiis tum argumento tum conformatione simillimis, sed multo debilioribus col-
latis: PoUionis 33, 3 'non mediocriter doleo^, Ciceronis 7, 17, 2 *non enim mediocri adficiebar — vo-
luptate^^) Profitendi notio verbo, quod illi oppositum est, negato et indicatur et augetur 8, 4 nunquam
diffitebor, ubi verba sequentia simulasse — diss^imulasse, quanto opere scriptor hac verborum confor-
matione delectatus sit, affatim demonstrant. Deinde cum ceteri actionem perpetuam verbo desistendi
vel desinendi simpliciter negato indicare soleant,^) Plancus composito ascito negationis vim auxit 24, 4
7iihil destiti — hortari, Rursus, cum Cicero orationem amplificet 13, 29, 2 'non sine magna iustaque
causa^, in Plauci ep. 24, 3, ut in Bruti 11, 4, 2 haec simplex locutio legitur 'non sine causa^*)

') Kx Ciceronis exemplis sijnillima sunt, quae inter se respondent: F. 12, 6, 2 (ep. ad Cass.) *omnis omnium carsus est
ad yos\ cf. § 2 in. *omne perfuginm bonorum in te et Bruto esse positum*, ad Brut. 1, 10, 4 extr. *omnis omnium concQrBOB
ad te futurus est^ cf. qnae paucis versibus antecedunt: ^spes omnis est in te\

') Cf. Cic. leg. agr. 2, 66; Gell. 17, 5, 1; Wolfflin p. 84 (Dber die alliterierendeu Verbindungen der lat. Spr. in den
Sitzungsber. der bayr. Altad. d. Wiss. 81 Bd. II).

^) Gellias 15, 2 ex. ^si forte — aut voluntas tulerit ant casus iuduxerit aut necessitas compulerit' in simUlima sen-
tentia et ipsa tripartita verbum aliquod transitivum ascivit neque huic cum nomine suo ullam voluit esse similitndinem.

^) Cf. Landgraf act. sem. Erl. II p. 33 (de figuris etymologicis Hnguae lat). Nominativo crebrior vocabnli est ablativus,
velut Hor. C. 2, 10, 10 ^graviore casu decidunt'; cf. Landgr. p. 11: ^casu cecidit spes' Afran. com. 360 K.; ac ne verbum, qnod
illi respondet, desit transitivum, locutionem velim Ciceronis conferas *occidione occidere* F. 15, 4, 7 et PhU. 14, 36.

^) Plenum verborum sonitum auctor videtur affectasse pluribus genetivis, qui in orum desinant, inxta positis, cf. 8, 4
ad efftetum korum eoniHiorvm pervenire, § 7 ad aoeietatem integerrimorum et maximorum periculorum <iecedere,

^) Quae haec sit orationis simplicitas, puto cognosci posse coU. 4, 3 fion est ignotus mihi iensus t, et 23, 1 pukhre
noram; deinde, qnae inter se opposita sunt verba 23, 6 quod si V08 isOc non defueritia, profeeto, quod ad me attmet,
omnibua rebua abunde rei p. satie faeiam; Ciceronis denique et Planci, quae inter se respondent, sententiis:
3, 2 *omnia snmma consecutus es virtute duee, comite fortuna*, 5, 8 *fortnna suffragante videris res maximas con-
secutus', 4, 2 extr. nihU deeiderare.

^) Idem adi. negatum 11, 1, ut ap. Caes. G. 3, 20, 1; adverbii, quod negatum est 23, 2 extr. non mediocriter captare,
non solum PoUionis aequalis exemplo confirmari potest F. 10, 33, 3, sed etiam Pacuvii (105 R. *nil mediocriterO aliquanto superioris.

^ Cf. Poll. 10, 32, 4 'non destitit — incitare'; Cic. ad Att. 9, 10, 3 ^sperare — non destiti\ 7, 13a, 2 *non desino per
litteras sciscitari'; idem ad Vatininm F. 5, 11, 1 ^nunquam destiti praedicare', Vatinius in qua respondet ep. 5, 10, 1 *86d
tamen non desistam, quin illum aliquando ernam'.

*) Qnae tamen locuUo cum neque cum vocabnlo sequenti *talis' neque cum tota sententia concessiva ^etsi — scio' satis apte
conveniat neque ex multis coniecturis (cf. Mend. ad 1.) ulla admodum placeat: equidem nomine substantivo ascito, quod
Plancus ceteroqui in deliciis habet (^casus' 8, 2et6, 18, 3 21,6 23, 1 et4), adiectivo, quod Koch commendavit (Mus. Rhen. XII.
1857 p. 268) proposuerim *non sine casu fatali', cf. de nominibus Cic. Phil. 6, 19 *fiiit aliquis fatalis casus — voluntarius*,
de locutione Cic. de prov. cons. 84 ^on sine aliquo divino numine'; b. Afr. 58, 4 ^non sine ratione', Wolffl. ad I., 35, 1 iion
sine magno consilio'. Itaque 24, 3 etei, quanta eit aviditas Aotntfiuifi non aine eaeu fatoH vietoriae anctor, ne Ciceronia
animum offendat etiam atque etiam (epp. 13. 14. 19. 20) hortantis, ut bellum aliquando ezstinguatar, hanc victorime aTidi-
tatem non certi cuiusdam hominiB sed onmium esse neqae hominam arbitrio sed rerom vi quadmm £atali exstitiaae dicit.

39

Hac figura si quis utiiur, vitio negato virtus aliqua significatur, sicut fit 21^ 3 egcTnon malus
homo hoc suspicabar;^) sin viriute per irrisionem laudata vitium et indicatur et reprehenditur/ simu-
lationem habemus: 21, 4 viri boni,

Quae sit ironia in adverbio 23, 1 puUhre 7wram, illustratur collatis his exemplis: Plaut.MiI. 405
^peribis pulcre^ ubi Brix similia adnotavit, Liv. Andr. 40 R 'puerarum manibus confectum pulcerrime'.
Deinde quae in Caesare spes sit ponenda, auctor non sine irrisione, quidquid adversarii acceptum ei
referant, 24, 6 enumerans efficit, ut luce sit clarius.

Hyperbolen, qua figura non multo aliter atque ironia sententia magis quam aequum est augetur,
reperio 21, 4 paragr. exeunte; iniuria enim milites, etiamsi a rebellione non longe absunt, recusare
dicerentur, quo minus cum ullis pugnarent, nisi ex more militum exaggeratae ^) haec verba essent ora-
tionis pariter atque sequentia hostibus omnibus iudicatis*)

Verbi et repetitionem et confirmationem habemus epistula 11 ineunte immortales ago tibi gratias
agamque dum vivam, nam relaturum me adfirmare non possum, qua auctor et a falsa interpreta-
tione verba sua defendit,^) deinde fautori suo gravissime se commendat, cum nisi grato animo suo
negat uUa ratione se posse responsurum Cicerouis in se beneficiis, qui ep. 19 in., cum se scire respondet
re ipsa atque animo illum esse gratissimum, verba amici probat (cf. 24, 1); idem in ep. ad Vatinium
data amicum affirmat non modo habuisse gratiam, verum etiam cumulatissime rettulisse.

Pluribus Plancus figuris utitur, quae ad sententiae formam pertinent; praeteritione 24, 6
neque ego superiora repetam, sed, percontatione 23, 1 quid ergo est?, interrogatione 8, 2 quis
— concupiscere potest? addubitatione 23, 6 pro urhis vero salute cur non — utamur?**) gra-
datione per tria sententiae membra ducta 21, 6 nec depugmre — nec obsiden — 7iec mori, quibus
omnibus, ne languidius oratio profluat, scite prohibet; eis vero figuris, quae vehementius animum com-
moveant, velut reticentia, exclamatione, apostrophe, quas orationi magis quam epistulae convenire constat, .

sao hic iure abstinet. IUae tamen etiam leniores si cui forte nimis multae videntur, is reputet velim, 1

Plancum imperatorem praeter multas epistulas ad Ciceronem legendas nonnullas etiam ad senatum
misisse (cf. 12 et 16 in.) recitandas, quibus ornatiorem orationem aptam esse concedamus oporteat.

1) Haec Yerterim: „80 dachte ich in meiner Arglosigkeit'*, cf. Cic. Tusc. 2,44 Srenit Epicurus, homo minime malus vel
potitts vir optimus; tantum monet, quantum intellegit*, quibus verbis adducor, ut Laterensem a Planco 21,3 sanctissimum
virum non sine derisione laudatum ducam, quem ad pericula perspicienda 23, 4 hninus sagacem' vocayerit.

*) Extenuatae rursus videntur orationis, quae 24, 6 leguntur eonsuUittu bimeatris, quem ad locum sanandum verumque
mensium numerum restituendnm plurimum viri docti operae contulerunt, cf. Mend., Miill. ad 1. Sed recte, ni faUor, Andr.
adnatat: „ein absichtlich verkleinemder Ausdruck (denn es waren noch 5 Monate des Jahres Ubrig), sei es um das Unbedeutende
des Freises hervorzuheben, sei es dass Plancus glaubte, Octavian werde dies Ziel nicht sofort erreichen*'. Mezger in bibl.
Langensch., quantum in verbis inesse videatur contemptionis atque indignationis, bene exprimit vertens: ^das Konsulat auf
die paar Monate^.

3) Cf. Andr. ad 1.: F. 6, 5, 2 et Att. 9, 7, 1.

*) Plus aequo deminutus est numerus 16, 2 extr. decem transierunt et verba corrupta esse pnto, etiamsi 34, 1 extr. a Lepido
similiter *complures milites et equites' transisse dicuntur. Pro illo minore quam par est tradito numero simile multo maioris
numeri signum (DC pro X) ponendum, ut fortasse recte Schelle censuit (Dresdn. Annensch. 91 p. 38); aut, quod mihi videtur,
Mecuriae', quae tertia fuit turmae pars (cf. Yarr. 1. 1. 5, 91), quod voc. post 'decem' facile intercidere potuit, restituendum.

**) At 21, 7 in verbis fratrem — excusem litteris mendum latere et scribendum duco *excuso si mitti vis*. Cuius scripturae
indicium in Mediceo mihi videtur exstare, qui a prima manu scriptnm praebet *excuse', a correctore ^excuseS', cf. Mend., qui
adnotat: *potest fieri ut excuso scribendum sit cum Kochio; tamen ne sic quidem signum interrogandi tollendum esset, sed
putandum Plancum more sermonis familiaris indicativo praes. temp. usum esse pro coniunctivo dubitativo*. Illud *litterjs*,
quod mutandum censeo, ferri quidem posse concedo, cnm auctor, num peculiari epistula opus sit, qua fratrem excuset,
(cf. tamen 11, 16, 1 'per litteras excusare') dubitanter qaaerat; nam priorem ep., quacum haec coniuncta erat, consueta apud hunc
valedicendi formula condusam esse manifestum est. Sed praestare puto *8i mitti vis\ nam consulibns ad Mutinam amissis —
cf. 21, 4 et C. F. W. Mtiller in novissima epistulamm editione (Lips. Teubn. 96) ad 281, 27 — 'rem p. nudatam fratre suo
praetore in urbanis rebus indigere' putat, cf. 17,2. Ne autem, quo firater mittatur, desideremus, 21, 7 verba sequuntur ^istoc
recnrrere non dubitabit'. Missus est; nam et Plancus in ep. paulo post data (17, 2) se eum coegisse profitetur isto proficisci'
et Cicero de senatusconsulto enm secum egisse affirmat 22, 2 nrihi Hancoque flratri viswn eat uH eo f . e, (cf. Miill. ad 283, 6).

_ 40 _

&eliquuin eet, vA, quicquici sermoms Planciani proprium est cognitumi paucis verbis comprehendam
aliaque nonnulla, quae toto hoc libello dispersa eodem pertinent, coUecta addam.

Scripturae^ quanta codicum est fides, constantem ut auctor aequabilitatem neglegit^ ita, ubi optio
data esty vetustiorem verborum formam recentiori saepenumero praefert atque in flexione eius
modi formas^ cum inter se sint praesidio^ nou singulas cxaminandas, sed omnium puto habendam
esse rationem.

In verborum delectu^ quae epistularum universa est af&uitas cum sermone cotidiano, huius non-
nullas locutiones Plancus usurpavit neque tamen^ qui sermonis urbani fines essenti parum videtur reputasse.

Non secus in syntaxi Plancus^ ubicunque ab optimorum usu recessit^ suum iter non invita Mi-
nerva, ut aiunt, ingressus est^ quin in praedicativis nonnunquam (cf. p. 10) ingeniosa; ni fallor, inventione
exstitit Qui cum in obiecto applicando anxic; ut ita dicam, aequalium vestigia persequatur, in illo
nomine adiungendo, quod adverbii loco in ablativo plerumquc ponitur, non mediocrem praepositionum
copiam paratam habet. In sententiarum vero compositiouc liberiori diccndi rationi adeo indulgeti
ut eam coniunctionem, qua consilium significaturi saepius omittat^ cf. p. 18.

In verborum dispositione, ut aliqua coUocationis asperitas non desit (cf. p. 22)| iamen, sive
earum, quae inter se relatae sunt^ coniunctionum creberrimum usum sive aequalem verborum distri-
butionem numerumque orationis consideramuSi magna plerumque partium concinnitas comparet

Neque vero non modo ab obscuritate, sed ne ab inconvenientia quidem auctor ubique cavit,
quae tamen non tam verbis minus aequaliter dispositis quam verbis sententiisque minus accurate inter
se relatis efficitur. Idem scriptor^ cuius oratio verborum copia saepius abundat quam deficit» ut
ccteroqui ita in figuris, quas frequentavit, Ciceronem plerumque videtur secutus esse, neque tamen
pauca habere, quae ei cum Asinio PoIIione communia sint, quem Ciceroni in dicendi genere quodam
modo adversarium fuisse constat.'")

*) la iilo namero cam rara simt verba et lociitiones (cf. p. 5 et 8; p. 6 adn. 4; 7, 2; 30, 3) tnm nonnuUaa verbomin
stmctarae et coUocationes ; cf. p. 21 adn. 5, porro 32,6 34,3 36,1; 22,4. Ad criticam rationem hos Planci reyoeaTi loco»:
4, 4 p. 29; 8, 6 p. 17; 15, 2 et 21,7 p. 39; 21,8 p. 34; 24,3 p. 38. Menda t^rpographica , quibus sententU turbetnr,
haec TeUm corrigas: p. 8 yers. 1 adiectivo, p. 15 adn. 7 petendi; praeterea fac deleas d in adversiss. p. 11 ez. Adde quaeao
p. 8 adn. 6 post ^meliora' gerantur;p.20 adn. 9 ex. post ^huius' Planciani; praeterea cf. p 8 ex. adCic. F.IO, 22, 1: PhiL 12, 22,
de &i. 2, 3; p. 12 ad 17,1 F. 10, 30, 1; p. 13 ad 23,4 MuU. 284, 16; p. 16 ez. Landgr. Untersuch. p. 04; p. 18 adn. 4
MuU. ad 281, 37 (Varr. r. r. 1, 13, 7); ad p. 19 ez. cf. F. 11, 7, 3 ex., ad adn. 5 Qjmn. 1896 p. 129; p. 22 adn. 2 adCic. ep.
F. 10, 19, 2 cf. Planci 24, 1 *sed mehercules'.

Singrularum partium lil potisslml sunt titull.

I. De verborum forma et notione.

A. De verborum Bcriptura et flexione (p. 1 — 4). B. De verborum delectu et usu (p. 4 — 9).

IL De syntaxi.

A. De enuntiato simplici (p. 9—15). B. De enuntiato composito (p. 15—20).

III. De verbomm dispositione.

A. De verborum ordine (p. 21 — 23). B. De partium aequalium distributione ( — 25). C. De numero orationis ( — 28).

IV. De universa epistularum elocutione.

A. De perapicuitate aut obscuritate (p. 28 — 30). B. De convenientia violata aut servata (p. 30 — 32).
C. De orationis varietate et copia (p. 33— -36). D. De orationis omatu (p. 36—39).

I» ■ m ■ mt